Zhvillimi i Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës përfaqëson një hap të rëndësishëm në ambiciet në rritje të Shqipërisë për të forcuar infrastrukturën, turizmin dhe lidhjen rajonale. I pozicionuar në zemër të Shqipërisë së Jugut, ky aeroport pritet të transformojë ndjeshëm peizazhin e transportit dhe të përmirësojë aksesin drejt një prej zonave bregdetare më piktoreske të Mesdheut.
Origjina e projektit
Ideja për ndërtimin e një aeroporti të ri në Vlorë u prezantua për herë të parë publikisht në fillim të viteve 2010, por mori vrull serioz rreth vitit 2018, kur qeveria shqiptare e përfshiu projektin si prioritet strategjik. Qëllimi ishte decentralizimi i trafikut ajror nga Tirana dhe stimulimi i zhvillimit ekonomik në jug të vendit. Nevoja për një aeroport ndërkombëtar në këtë zonë u bë gjithnjë e më evidente, për shkak të rritjes së shpejtë të turizmit dhe mungesës së infrastrukturës ajrore të përshtatshme.
Planifikimi dhe koncesioni
Në mars 2021, pas disa vonesash dhe rishikimesh, qeveria shqiptare nënshkroi një marrëveshje koncesioni me një konsorcium ndërkombëtar të përbërë nga Mabetex Group, kompani inxhinierike dhe ndërtimi e drejtuar nga biznesmeni kosovar Behgjet Pacolli, së bashku me partnerë të tjerë. Investimi total u vlerësua rreth 104 milionë euro.
Aeroporti u planifikua të ndërtohej në Fushën e Akërnisë, rreth 10 km në veri të qytetit të Vlorës, pranë Lagunës së Nartës. Projekti përfshin gjithashtu infrastrukturë rrugore, terminal pasagjerësh, pistë të përshtatshme për avionë të mëdhenj (wide-body) dhe kapacitete për mbi 1 milion pasagjerë në vit në fazën fillestare, me mundësi zgjerimi në të ardhmen.
Sfidat mjedisore dhe ligjore
Një nga aspektet më të debatueshme të projektit ka qenë ndikimi mjedisor. Laguna e Nartës është zonë e mbrojtur dhe një pikë e rëndësishme për shpendët shtegtarë, përfshirë flamingot. Disa organizata mjedisore vendase dhe ndërkombëtare, përfshirë BirdLife International dhe Konventën e Bernës, ngritën shqetësime dhe kërkuan zhvendosjen ose rishikimin e projektit për të reduktuar dëmet ekologjike.
Megjithatë, autoritetet shqiptare këmbëngulën se projekti do të zbatohej duke respektuar standardet mjedisore dhe nevojat ekonomike të vendit. Pas vlerësimeve përkatëse dhe kapërcimit të pengesave ligjore, ndërtimi vijoi.
Ecuria e ndërtimit
Ndërtimi i aeroportit nisi zyrtarisht në mesin e vitit 2022. Punimet përgatitore dhe mobilizimi i makinerive të rënda u përfunduan deri në fund të atij viti. Aeroporti është projektuar sipas standardeve ndërkombëtare, me pistë 3.2 km, terminal modern, kullë kontrolli dhe ambiente për transport mallrash. Pozicioni strategjik e bën atë gjithashtu të përshtatshëm për përdorim civil dhe potencialisht ushtarak.
Deri në fillim të vitit 2024, struktura kryesore si pista, kulla e kontrollit dhe themelet e terminalit kishin marrë formë. Sipas deklaratave zyrtare, projekti po ecën sipas planifikimit.
Faza aktuale (2025)
Që nga maji 2025, Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës ndodhet pranë përfundimit, me mbi 80% të punimeve të realizuara. Pista është e asfaltuar plotësisht, ndërsa terminali i pasagjerëve dhe objektet ndihmëse janë në fazën finale të punimeve të brendshme dhe instalimit të pajisjeve. Fluturimet testuese dhe provat operacionale pritet të nisin në fund të verës 2025, ndërsa hapja graduale parashikohet drejt fundit të vitit.
Aeroporti pritet të jetë plotësisht funksional në fillim të vitit 2026, në përputhje me sezonin turistik veror. Disa linja ajrore low-cost dhe charter kanë shprehur interes për fluturime drejt Vlorës, veçanërisht nga Italia, Gjermania, Zvicra dhe Mbretëria e Bashkuar, tregje me diasporë të madhe shqiptare dhe lidhje të forta turistike.
Ndikimi dhe perspektiva e ardhshme
Hapja e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës pritet të:
- Ulë ngarkesën në Aeroportin Ndërkombëtar të Tiranës (TIA)
- Nxisë turizmin përgjatë Rivierës Shqiptare
- Krijojë vende të reja pune dhe të stimulojë ekonominë lokale
- Forcojë zhvillimin rajonal në Shqipërinë e Jugut
- Përmirësojë lidhjen me zona si Saranda, Himara dhe madje veriu i Greqisë
Me këtë projekt, Shqipëria jo vetëm që po modernizon infrastrukturën e saj ajrore, por po sinjalizon qartë ambicien për t’u shndërruar në një destinacion kyç turistik dhe investimesh në Ballkan.