— Organizata Evropiane për Sigurinë e Navigimit Ajror Eurocontrol është zgjedhur të udhëheqë gjashtë nga projektet kryesore të programit SESAR që synojnë modernizimin dhe digjitalizimin e sistemeve të menaxhimit të trafikut ajror në Evropë. Këto projekte janë pjesë e fazës së re të iniciativës Digital European Sky 2025, e cila synon të përshpejtojë transformimin drejt një qielli evropian më të gjelbër, më efikas dhe të digjitalizuar.
Roli i Eurocontrol në SESAR
Programi SESAR (Single European Sky ATM Research) është iniciativa kryesore evropiane për inovacionin dhe kërkimin në menaxhimin e trafikut ajror dhe është drejtuar nga SESAR Joint Undertaking (SJU). Nga 42 projektet e përzgjedhura pas thirrjes Digital European Sky 2025, Eurocontrol do të koordinojë gjashtë projekte dhe do të kontribuojë në 15 të tjera, duke përfshirë projekte të kërkimit industrial dhe kërkimit eksplorues. Fondet e dedikuara për këtë thirrje arrijnë rreth 254 milionë euro nga Bashkimi Evropian.
Objektivat e projekteve të udhëhequra nga Eurocontrol
Gjashtë projektet që do të udhëhiqen nga Eurocontrol adresojnë sfida kyçe në modernizimin e sistemit të kontrollit ajror evropian, duke përfshirë:
NET-TBO 2 – Zgjerimi i menaxhimit të trajektorive të fluturimit nga faza e planifikimit deri tek ekzekutimi, me fokus në koordinimin e aktorëve kryesorë të rrjetit ajror. ATC-TBO 2 – Testimi dhe verifikimi i zgjidhjeve për operacionet e bazuara në trajektore gjatë fazës taktike të fluturimit. SCAN – Zhvillimi dhe përshtatja e infrastrukturës për të integruar operacionet në lartësi të mëdha dhe lëvizjet hapësinore në mënyrë të sigurtë. IRINA 2 – Integrimi i sigurtë dhe efikas i Sistemeve të Aeroplanëve të Pilotuar nga Distanca (RPAS) në hapësirën ajrore. APOLLO – Përditësimi dhe mbajtja e arkitekturës SESAR për t’i dhënë udhëzime mbi standardet dhe nevojat rregullatore ndërkombëtare. DiFeRent – Hartimi i një seti të ri rregullash digjitale të fluturimit për të integruar teknologjitë e reja të aviacionit në hapësirë të përbashkët.
Pse janë këto projekte të rëndësishme?
Projekti SESAR synon të krijojë një “Qiell Evropian Digjital” ku trafiku ajror menaxhohet në mënyrë më të qëndrueshme, më automatike dhe me efikasitet më të lartë. Rezultatet e këtyre projekteve do të kontribuojnë në:
Rritjen e kapacitetit të trafikut ajror dhe reduktimin e vonesave. Zvogëlimin e emetimeve të gazrave serrë përmes trajektorive më të zgjuara. Integrimin e dronëve dhe llojeve të reja të operacioneve ajrore në mënyrë të sigurtë. Zbatimin e zgjidhjeve digjitale dhe inteligjencës artificiale në ATM (Air Traffic Management).
Projekti fillon nga mesi i vitit 2026 dhe pritet të zgjasë deri në vitin 2029.