Nga përpjekjet e shumta për të krijuar një material që është po aq i gjithanshëm sa plastika, por që degradohet lehtësisht në natyrë, ky nga Shellworks duket se është shumë pranë këtij synimi.
Vivomer është një biomaterial që sillet në mënyrë të ngjashme me plastikën, me përparësinë se është tërësisht me bazë biologjike dhe mund të kompostohet në shtëpi brenda disa muajsh.
Ai është i papërshkueshëm nga uji, i certifikuar si i sigurt për ruajtjen e ushqimeve dhe mund të lahet në lavastovilje.
Ky material mund të ndihmojë në reduktimin e varësisë sonë nga paketimet plastike, të cilat prodhohen duke përdorur lëndë djegëse fosile, kërkojnë shekuj për t’u dekompozuar pasi hidhen dhe, për pasojë, grumbullohen në vendgrumbullimet e mbeturinave.
Vivomer jo vetëm që duket dhe ndihet si plastikë, por tashmë po përdoret për të prodhuar një sërë enësh, tubash dhe kapakësh. Madje, ju mund të blini një produkt Vivomer për shtëpinë tuaj që tani.
Kush po e prodhon këtë dhe si?
Materiali vjen nga startup-i i shkencës së materialeve dhe dizajnit me seli në Londër, Shellworks, i cili u themelua në vitin 2019. Kompania nxori në treg pikatoren e parë pa plastikë qershorin e kaluar, për të cilën fitoi çmimin e paketimit Pentawards, ndërsa në mars të këtij viti siguroi 15 milionë dollarë amerikanë për zgjerimin e operacioneve.
Vivomer prodhohet duke përdorur lëndë të para bimore të gjeneratës së dytë, të përfituara nga nënproduktet bujqësore dhe industriale. Nëpërmjet një procesi fermentimi mikrobik, bakteret që gjenden natyrshëm në mjedis e shndërrojnë atë lëndë të parë në polimere natyrore brenda qelizave të tyre.
Këto polimere më pas nxirren nga qelizat dhe shndërrohen në granula Vivomer, të cilat mund të formësohen në enë dhe produkte të tjera – njësoj siç bëhet me plastikën përmes proceseve si derdhja me injeksion dhe ekstruzioni.
Të njëjtat makineri që përdoren për plastikën mund të përdoren edhe me Vivomer. Ky material gjithashtu mund të formulohet për nivele specifike ngurtësie ose fleksibiliteti, si dhe për përfundime mat, me shkëlqim ose me prekje të butë. Madje, mund t’i përshtatet ngjyra dhe të etiketohet si çdo produkt tjetër plastik.
Aktualisht, Shellworks po e zhvillon Vivomer-in si një alternativë ndaj materialeve për enë ushqimore dhe kozmetike, si ABS, HDPE, TPE dhe silikoni. Kompania bashkëpunon nga fillimi në fund me markat për të përshtatur formulimin e materialit, për ta testuar atë nën presion dhe për të krijuar zgjidhje paketimi nga fillimi deri në fund. Një produkt i personalizuar mund të realizohet për vetëm gjashtë muaj.
A është vërtet pa plastikë?
Vivomer është teknikisht një lloj poliesteri i prodhuar nga mikroorganizmat në natyrë, i quajtur polihidroksialkanoat (PHA), ndaj mund ta quani edhe bioplastikë. Kompania thekson se, ndryshe nga disa bioplastika të tjera si PLA (acid polilaktik), ky material mund të kompostohet në shtëpi, pa pasur nevojë për kushte industriale për t’u dekompozuar.
Për më tepër, ai përdor vetëm lëndë të para me bazë bimore dhe nuk përfshin asnjë aditiv petrokimik. Gjithashtu, nuk përmban kimikate toksike ose përbërës si BPA apo PFAS që përdoren në prodhimin e plastikës.
Po si qëndron Vivomer për sa i përket qëndrueshmërisë?
Shellworks thotë se materiali është i sigurt për t’u larë në enëlarëse, i sigurt për t’u përdorur në dush dhe mbetet i qëndrueshëm në rafte për më shumë se tre vjet. Si i tillë, ai mund të përdoret për të prodhuar të gjitha llojet e shisheve dhe kavanozëve të ripërdorshëm.
Firma thotë se ka dërguar tashmë mbi 8 milionë pjesë nga fabrikat e saj të prodhimit në Mbretërinë e Bashkuar, BE dhe SHBA. Marka si Wild Cosmetics dhe Abel Fragrance e përdorin atë për shishe rimbushëse dhe kapakë shishesh parfumi. Kohët e fundit, ai është përdorur edhe për shishet e shtrydhshme të gjalpit të bajames Vega.
Shellworks thotë se materiali i tyre është i përshtatshëm për ruajtjen e një game të gjerë produktesh ushqimore dhe kozmetike; ai mund të mos jetë ideal vetëm për produkte që kanë një përmbajtje alkooli mbi 15%.
Kompania vëren se, ndryshe nga plastika, e cila mund të kërkojë dekada për t’u dekompozuar në natyrë, Vivomeri biodegradohet brenda pak muajsh (në varësi të trashësisë së materialit, temperaturës, lagështisë dhe faktorëve të tjerë) në kompostin shtëpiak ose në vendgrumbullimet e mbeturinave. Për sa kohë që bakteret mund të veprojnë mbi të, ai do të shpërbëhet.
Ndonëse teknikisht është i riciklueshëm, ai ende nuk grumbullohet gjerësisht për këtë proces. Kjo me gjasë do të kërkojë që Vivomeri të bëhet shumë më i përhapur në mbarë botën përpara se të ketë leverdi ekonomike.
Duke folur për këtë, Vivomeri aktualisht kushton rreth dy herë më shumë se plastika – çka do të thotë se markat që mund ta përdorin atë për paketim do të mendojnë dy herë përpara se ta zgjedhin. Shellworks vëren se shifrat duken shumë më të favorshme ndërsa rritet shkalla e prodhimit. Kur bëhet fjalë për një porosi prej, për shembull, 5 milionë njësish në vit, Vivomeri është konkurrues për sa i përket kostos krahasuar me plastikën e ricikluar, qelqin dhe aluminin.
Shpresojmë që kompania të jetë në gjendje të vazhdojë uljen e kostove ndërsa zgjeron praninë e saj në mbarë botën. Më shumë Vivomer nuk do të thotë një rënie e sasisë së mbeturinave që prodhojmë, por të paktën ato mbeturina nuk do të grumbullohen për vite e vite me radhë si plastika konvencionale.
Nëse jeni kurioz të shihni se si është Vivomeri – por nuk mund të bëni një porosi për mijëra kontejnerë – mund të blini një dërrasë prerëse nga vetë Shellworks. Kompania thotë se modeli i saj 10x15x0.3 inç (255 x 380 x 10 mm), i cili kushton rreth 50 dollarë, është rezistent ndaj njollave, i përshtatshëm për prerjen e mishit dhe ushqimeve të detit, mund të lahet në enëlarëse dhe, për fat të mirë, nuk lëshon mikroplastikë.
Burimi: Shellworks
Burimi: newatlas.com

