Ligji nr. 59/2026 “Për sektorin e energjisë elektrike”, i miratuar nga Kuvendi më 18 qershor 2026, shënon një ndryshim të rëndësishëm në kuadrin ligjor të energjisë në Shqipëri. Ligji u shpall me dekret të Presidentit më 30 qershor dhe u botua në Fletoren Zyrtare po atë datë. Ai zëvendëson kuadrin e mëparshëm të përcaktuar nga ligji nr. 43/2015, i ndryshuar. (ERE)
Ligji i ri synon të krijojë një treg më funksional dhe konkurrues të energjisë elektrike, të forcojë të drejtat e konsumatorëve dhe të përshpejtojë integrimin e Shqipërisë me tregjet rajonale dhe atë evropian të energjisë. Në fokus janë gjithashtu tranzicioni drejt një sistemi energjetik me karbon të ulët dhe zhvillimi i teknologjive të reja energjetike. (ERE)
Një kuadër më i gjerë për tregun e energjisë
Një nga ndryshimet kryesore është zgjerimi i fushës së veprimit të ligjit. Përveç prodhimit, transmetimit, shpërndarjes dhe furnizimit, ligji rregullon në mënyrë të posaçme edhe agregimin, reagimin ndaj kërkesës, depozitimin e energjisë dhe funksionimin e pikave të rikarikimit. (ERE)
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për zhvillimin e një sistemi energjetik ku prodhuesit, konsumatorët, bateritë dhe burimet e rinovueshme mund të marrin pjesë në mënyrë më aktive në treg.
Ligji sjell gjithashtu koncepte të reja si “klienti aktiv”, i cili mund të konsumojë ose të depozitojë energji, të shesë energjinë e vetëprodhuar ose të marrë pjesë në skema fleksibiliteti dhe eficiencë energjetike. (ERE)
Impakti për energjinë diellore dhe fotovoltaikët
Për sektorin fotovoltaik, ndryshimet janë veçanërisht interesante. Rritja e kapaciteteve diellore në Shqipëri sjell nevojën për një sistem më fleksibël, pasi prodhimi i energjisë nga dielli ndryshon gjatë ditës.
Ligji i ri krijon bazën ligjore për një treg ku prodhimi, vetëkonsumi, depozitimi dhe shitja e energjisë mund të ndërthuren më lehtë.
Një element i rëndësishëm është edhe njohja e depozitimit të energjisë si aktivitet i sistemit elektrik. Kjo hap më shumë hapësirë për përdorimin e baterive së bashku me impiantet fotovoltaike, duke mundësuar ruajtjen e energjisë së prodhuar gjatë orëve me diell dhe përdorimin e saj në një moment tjetër. (ERE)
Kjo mund të jetë me rëndësi të veçantë për Shqipërinë, ku zhvillimi i shpejtë i parqeve fotovoltaike po rrit nevojën për menaxhimin e prodhimit dhe balancimin e sistemit.
Hapësirë për “klientët aktivë” dhe vetëprodhimin
Ligji e zgjeron rolin e konsumatorit në treg. Një konsumator nuk shihet më vetëm si blerës i energjisë, por mund të jetë njëkohësisht prodhues, konsumator dhe depozitues.
Kjo krijon një bazë më të përshtatshme për zhvillimin e sistemeve fotovoltaike në banesa, biznese dhe objekte të tjera, veçanërisht kur ato kombinohen me bateri dhe sisteme inteligjente të menaxhimit të energjisë.
Gjithashtu, ligji parashikon konceptin e komuniteteve qytetare të energjisë. Këto struktura mund të angazhohen në prodhimin e energjisë nga burimet e rinovueshme, shpërndarjen, furnizimin, konsumin, agregimin dhe depozitimin e energjisë. (ERE)
Në praktikë, kjo mund të krijojë mundësi të reja për projekte lokale ku disa konsumatorë ose biznese bashkëpunojnë për prodhimin dhe përdorimin e energjisë së rinovueshme.
Më shumë konkurrencë dhe integrim me tregun evropian
Një tjetër objektiv i ligjit është integrimi i tregut shqiptar me tregjet rajonale dhe tregun e integruar evropian të energjisë elektrike. Ligji është përafruar pjesërisht me disa akte kryesore të Bashkimit Evropian, përfshirë Direktivën (BE) 2019/944 dhe rregulloret evropiane për tregun e energjisë elektrike, sigurinë e furnizimit dhe bashkëpunimin ndërmjet rregullatorëve. (ERE)
Kjo nënkupton që zhvillimi i tregut shqiptar do të lidhet gjithnjë e më shumë me rregullat dhe mekanizmat e tregjeve evropiane.
Një rol më i madh për ERE
Zbatimi i ligjit do të kërkojë edhe ndryshime të rëndësishme në kuadrin rregullator. Enti Rregullator i Energjisë (ERE) ka njoftuar se pas hyrjes në fuqi të ligjit ka nisur procesin e hartimit dhe rishikimit të akteve rregullatore që nevojiten për zbatimin e dispozitave të reja. (LinkedIn)
ERE ka theksuar gjithashtu rëndësinë e konsultimit me operatorët e sektorit, bizneset, konsumatorët dhe palët e tjera të interesuara.
Një ndryshim konkret tashmë i reflektuar në aktivitetin e ERE është publikimi i të dhënave periodike për funksionimin e tregut të energjisë elektrike, në zbatim të detyrimeve të përcaktuara nga ligji i ri. (ERE)
Çfarë ndryshon për investitorët?
Për investitorët në energji të rinovueshme, ligji krijon një kuadër më të gjerë për pjesëmarrjen në treg. Përveç ndërtimit të impianteve të prodhimit, rëndësi më të madhe marrin depozitimi, agregimi, fleksibiliteti dhe pjesëmarrja aktive në treg.
Kjo mund të ndikojë edhe në mënyrën se si projektohen parqet e reja fotovoltaike. Në të ardhmen, një impiant diellor mund të mos konceptohet vetëm si një central që prodhon energji gjatë ditës, por si pjesë e një sistemi më të gjerë që kombinon prodhimin, bateritë, menaxhimin e ngarkesës dhe pjesëmarrjen në treg.
Një hap drejt sistemit energjetik të së ardhmes
Ligji nr. 59/2026 vjen në një moment kur sektori shqiptar i energjisë po ndryshon me shpejtësi. Rritja e fotovoltaikëve, zhvillimi i tregut të energjisë, nevoja për kapacitete të reja balancuese dhe integrimi me tregjet evropiane kërkojnë një kuadër ligjor më modern.
Në këtë kontekst, ligji nuk kufizohet vetëm te rregullimi i prodhimit dhe furnizimit me energji elektrike. Ai krijon bazën për një treg ku prodhuesit, konsumatorët, impiantet fotovoltaike, bateritë, agreguesit dhe komunitetet energjetike mund të kenë role më aktive.
Sfida kryesore tashmë është zbatimi praktik. Shumë prej ndryshimeve do të kërkojnë akte nënligjore, rregullore dhe procedura të reja nga ERE dhe institucionet e tjera. Për këtë arsye, ndikimi real i ligjit në tregun shqiptar do të bëhet më i dukshëm gjatë muajve dhe viteve në vijim.
Ligji nr. 59/2026 mund të konsiderohet kështu si një nga ndryshimet më të rëndësishme të kuadrit energjetik shqiptar në vitet e fundit, veçanërisht për një treg që po kalon nga një model tradicional i prodhimit të energjisë drejt një sistemi më të decentralizuar, më fleksibël dhe më të integruar me Evropën.
Burimi kryesor: Ligji nr. 59/2026 – ERE
