Kërkesa maksimale e vlerësuar e Serbisë për dimrin, prej 6.7 GW, tejkalon kapacitetin e saj neto të prodhimit vendas prej 6.2 GW, ndërkohë që rajoni më i gjerë i Evropës Juglindore nuk përballet me ndonjë rrezik të konsiderueshëm për sa i përket mjaftueshmërisë së furnizimit me energji elektrike sipas skenarit referencë për dimrin 2026–2027. Rrjeti Evropian i Operatorëve të Sistemit të Transmetimit për Energjinë Elektrike (ENTSO-E) ia atribuon këtë vlerësim rajonal analizës së tij sezonale të mjaftueshmërisë së burimeve.
Hendeku i kapacitetit nuk parashikon një deficit apo ndërprerje të energjisë elektrike në Serbi. Megjithatë, kjo e bën disponueshmërinë dhe koston e furnizimit ndërkufitar më të rëndësishme nëse termocentralet vendase nuk janë të disponueshme ose nëse prodhimi i hidrocentraleve është i kufizuar, ndërkohë që rezervat më të dobëta hidrike evropiane mund të shtojnë presionin gjatë periudhave të motit të ftohtë.
Importet dhe hidrocentralet përcaktojnë ekspozimin rajonal
Krahasimi i ENTSO-E e vendos kulmin e pritshëm të Serbisë në 106% të kapacitetit të instaluar të disponueshëm. Vlerësimi i tij probabilistik merr parasysh shkëmbimet ndërkufitare dhe nuk gjen ndonjë rrezik të konsiderueshëm për mjaftueshmërinë në Serbi në skenarin referencë; shifrat e kapacitetit të marra veçmas nuk tregojnë se sa energji elektrike mund të dërgohet në çdo orë të dimrit.
Tregje të tjera të Ballkanit Perëndimor kanë kapacitet nominal mbi kërkesën maksimale të vlerësuar: Mali i Zi ka përafërsisht 1.1 GW kundrejt 0.7 GW; Bosnjë-Hercegovina 5.2 GW kundrejt 2.0 GW; Shqipëria 2.7 GW kundrejt 1.7 GW; dhe Maqedonia e Veriut 2.6 GW kundrejt 1.5 GW. Kroacia ka përafërsisht 6.9 GW kundrejt 3.1 GW, ndërsa Sllovenia ka 5.5 GW kundrejt 2.4 GW.
Kjo hapësirë nuk garanton energji të eksportueshme. Hidrocentralet varen nga disponueshmëria e ujit, prodhimi nga burimet e rinovueshme ndryshon në varësi të motit dhe termocentralet mund të përballen me ndërprerje operacionale. Hidrocentralet gjithashtu përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të prodhimit dhe potencialit tregtar të eksportit në Mal të Zi, Shqipëri dhe Bosnjë-Hercegovinë.
Në të gjithë Evropën, energjia hidrike në rezervuarë u vlerësua në 114.5 TWh në nëntor 2026, nga 159.7 TWh në nëntor 2025, një rënie prej përafërsisht 28%. Totali kontinental nuk përcakton kushtet në vendet individuale të Ballkanit, por tregon një rezervë më të dobët të hidroenergjisë evropiane në hyrje të dimrit. Analiza e ENTSO-E tregon për një konkurrencë më të madhe për prodhimin e dispeçueshëm gjatë motit të ftohtë të zgjatur ose periudhave me prodhim të ulët nga burimet e rinovueshme; disponueshmëria më e ulët hidrike mund të kufizojë gjithashtu aftësinë e prodhuesve për të rritur prodhimin gjatë orëve me çmime të larta.
Rumania dhe Bullgaria kanë secila një kapacitet të vlerësuar prodhimi prej 23.1 GW, përballë një kërkese maksimale prej 8.6 GW dhe 7.2 GW, përkatësisht. Kapaciteti i modeluar i Hungarisë është 18.2 GW përballë 7.6 GW të kërkesës maksimale. Këto marzhe ofrojnë një pikënisje të ndryshme nga Serbia, por aftësia për eksport ende varet nga disponueshmëria e prodhimit, kërkesa e brendshme dhe kufizimet e transmetimit, ndaj teprica e instaluar nuk garanton vetvetiu konvergjencën rajonale të çmimeve.
Moti, struktura e prodhimit dhe gazi mbeten në fokus
Perspektiva vjen pas një vale të zgjatur të të nxehtit dhe thatësirës në sistemet energjetike të Evropës Juglindore gjatë verës së vitit 2026. Hungaria, Sllovenia, Rumania dhe Bullgaria shpallën situata të paralajmërimit të hershëm në sektorin e energjisë elektrike në gusht, ndërsa Rumania e përshkallëzoi situatën e saj në krizë më 10 gusht. Ky episod tregoi se si moti ekstrem, kufizimet në prodhim dhe varësia ndërkufitare mund të ushtrojnë presion mbi tregjet e ndërlidhura në të njëjtën kohë.
Evropa shtoi përafërsisht 134 GW kapacitet të rinovueshëm gjatë dimrit të kaluar, duke përfshirë 96 GW nga energjia diellore dhe 33 GW nga era. Kapaciteti i ruajtjes me bateri u dyfishua në mbi 38 GW, një rritje që tejkalon 124%, ndërsa kapaciteti i instaluar i qymyrit guror dhe linjitit ra me gati 6 GW dhe kapaciteti i termocentraleve me gaz u ul me përafërsisht 9 GW.
Për Evropën Juglindore, energjia diellore shtesë mund të rrisë disponueshmërinë e energjisë elektrike gjatë ditës, por kërkesa në mbrëmje, periudhat me erë të ulët dhe reduktimi i hidroenergjisë mund të mbajnë kërkesën për prodhim të dispeçueshëm dhe importe. Ruajtja me bateri mbetet relativisht e kufizuar përballë flotës më të gjerë të prodhimit, megjithëse ENTSO-E thotë se rritja e saj mund të ndikojë në diferencat e çmimeve afatshkurtra dhe kërkesat për balancim. Ky vlerësim nuk parashikon çmimet e energjisë elektrike apo të ardhurat nga tregtimi.
ENTSO-E vlerëson një nevojë kritike evropiane për gaz prej përafërsisht 416 TWh për përshtatshmërinë e sistemit energjetik në kushtet sfiduese të dimrit në modelimin e tij, duke pasqyruar pasigurinë mbi rrugët e furnizimit, çmimet e karburantit dhe rezervat e ulëta hidrike. Në Rumani, Bullgari, Hungari dhe Greqi, zhvillimet në tregun e gazit mund të ndikojnë në koston marxhinale të energjisë elektrike vendase dhe eksporteve.
Moldavia mbetet një rrezik i veçantë rajonal: ajo mbështetet shumë te importet përmes ndërlidhjes Isaccea–Vulcănești dhe është e cenueshme ndaj ndërprerjeve të sistemit energjetik ukrainas. Kapaciteti tregtar i transferimit nga Rumania është i pamjaftueshëm për të mbuluar në mënyrë të pavarur deficitin e vlerësuar të Moldavisë, megjithëse ENTSO-E nuk identifikon asnjë rrezik përkatës të përshtatshmërisë dimërore për Rumaninë.
Kërkesa për energji elektrike në Evropë gjatë dimrit parashikohet të jetë rreth 1,345 TWh, një rritje prej 0.4% krahasuar me sezonin e kaluar. Për Serbinë, çmimet më të larta të importeve mund të rrisin kostot e prokurimit për konsumatorët me intensitet të lartë energjie, duke përfshirë industrinë e çelikut, aluminit dhe prodhues të tjerë të orientuar nga eksporti. Analiza sezonale nuk përfshin plotësisht pengesat e brendshme të transmetimit, stabilitetin e rrjetit ose kufizimet e tensionit, dhe kushtet reale gjatë dimrit mund të ndryshojnë nga skenari i referencës.
Përgatitur nga Virtu.Energy
Burimi: SEE Energy News

