Ndërtimi i termocentralit bërthamor Krško 2 do të kushtonte midis 12.4 miliardë euro dhe 14.8 miliardë euro, ndërsa kostoja e prodhimit të energjisë elektrike do të arrinte në gati 133 euro për MWh, sipas Aleksander Mervar, drejtor ekzekutiv i ELES, operatorit të sistemit të transmetimit dhe shpërndarjes së energjisë në Slloveni. Ai paralajmëroi se zvarritja e vendimit për projektin Krško 2 është e dëmshme nga këndvështrimi i strategjisë së zhvillimit të sektorit të energjisë dhe argumentoi se investimi në energjinë e rinovueshme kërkon një qasje krejtësisht të ndryshme.
Si përgjigje ndaj interesit të shtuar të publikut lidhur me modelet e ndryshme të financimit për projektin Krško 2 (JEK 2), kostot e tij dhe çmimet e energjisë elektrike, ELES publikoi përllogaritjet dhe vërejtjet e drejtorit të tij ekzekutiv, Aleksander Mervar. Ai është gjithashtu anëtar i grupit të punës të qeverisë sllovene që monitoron projektin JEK 2, i kryesuar nga Ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Jernej Vrtovec.
Projekti Krško 2 ndodhet aktualisht në fazën e planifikimit hapësinor, për zhvillimin e planit kombëtar hapësinor.
Gjatë dy viteve të fundit, Mervar ka hartuar një sërë përllogaritjesh dhe vlerësimesh ekonomike për njësinë e dytë të planifikuar të termocentralit bërthamor të Krškos.
Ai i bazoi përllogaritjet e tij në çmimet aktuale (nominale). Përkundrazi, shumica e analizave të tjera u mbështetën në metodologjinë e çmimeve konstante, duke përdorur nivelet e çmimeve në fuqi në kohën kur janë bërë përllogaritjet.
Kostoja e ndërtimit
Mervar përdori një vlerë bazë prej 9.314 milionë euro për MW të instaluar, duke vlerësuar koston e JEK 2, me një kapacitet neto prej 1,100 MW, në përafërsisht 10.25 miliardë euro (me çmimet e vitit 2024, duke përjashtuar kostot e financimit).
Mervar e përshtati këtë shifër bazë për të marrë parasysh inflacionin gjatë periudhës së ndërtimit, si dhe kostot e financimit.
Në korrik, ai modeloi nëntë skenarë duke përdorur metodën e çmimeve aktuale, duke marrë parasysh normat vjetore të inflacionit prej 0.5%, 1% dhe 1.5%, si dhe koston mesatare të ponderuar të kapitalit (WACC) prej 3%, 4% dhe 5%.
Skenari më i mundshëm e vendos koston në 13.5 miliardë euro
Skenari më i mundshëm e vendos koston në 13.5 miliardë euro
Bazuar në këta skenarë, vlera e vlerësuar e investimit në kohën e vënies në punë varion nga 12.4 miliardë euro deri në 14.8 miliardë euro.
Ai theksoi skenarin me një normë inflacioni prej 1% dhe një WACC prej 4% si më të mundshmin. Në atë rast, vlera e investimit arrin në 13.5 miliardë euro.
Sipas vlerësimit të tij, faktorët kryesorë të rrezikut që ndikojnë në vlerën e investimit përfshijnë çmimin e kontraktuar dhe mekanizmin e indeksimit të tij për periudhën e ndërtimit, krahas kostove të financimit dhe kohëzgjatjes së ndërtimit.
Çmimi i energjisë elektrike
Mervar gjithashtu llogariti gamën e kostove mesatare të prodhimit për njëzet vitet e para, duke përdorur nëntë skenarë sipas metodës së çmimeve aktuale.
Përsëri, ai identifikoi si skenarin më të mundshëm atë me një normë vjetore inflacioni prej 1% dhe një kosto mesatare të ponderuar të kapitalit (WACC) prej 4%. Në këtë skenar, kostoja mesatare e prodhimit për njëzet vitet e para të funksionimit të JEK 2 është 132.92 euro për MWh. Dy vjet më parë, Mervar deklaroi se çmimi nuk do të ishte më i ulët se 125 euro.
Ai beson se faktori kyç janë çmimet e ardhshme të tregut me shumicë të energjisë elektrike, të cilat aktualisht janë të pamundura për t’u parashikuar me ndonjë siguri.
Kostoja e prodhimit do të varet nga ajo se cila teknologji e prodhimit të energjisë do të bëhet dominuese.
Kostoja e prodhimit do të varet nga ajo se cila teknologji e prodhimit të energjisë do të bëhet dominuese.
Mervar vlerësoi kostot e ardhshme të prodhimit bazuar në atë se cila teknologji e prodhimit të energjisë do të bëhet dominuese në dekadat e ardhshme.
Nëse bëhen investime të mëdha në teknologjinë bërthamore, si në Evropë ashtu edhe në nivel global, kostoja e saj do të përcaktojë në mënyrë efektive çmimin marxhinal të tregut, i cili do të korrigjohet përpjetë për të përfshirë kostot e termocentraleve të reja me gaz.
Megjithatë, nëse vazhdon trendi i rritjes së burimeve të shpërndara të energjisë (energjia diellore dhe ajo e erës), çmimet e tregut me shumicë do të jenë më të ulëta. Megjithatë, çmimet e energjisë elektrike për përdoruesit fundorë – ato që konsumatorët shohin në faturat e tyre, do të jenë më të larta, pasi çmimit të tregut do t’i shtohen tarifa të shumta, si tarifat e rrjetit dhe taksat për termocentralet strategjike me gaz.
Një skenar i tillë do të ishte i pafavorshëm për termocentralet e reja bërthamore, shtoi Mervar.
Dy vjet më parë, ai vlerësoi se skenari më i lirë për të ardhmen energjetike të Sllovenisë është ai pa energjinë bërthamore.
Cilat janë çështjet e hapura?
ELES vuri në dukje se nënstacioni ekzistues 400/100 kV në Krško ndodhet në perëndim të termocentralit aktual bërthamor, pikërisht në vendin ku investitori planifikon të ndërtojë njësinë e dytë.
Kostot e ndërtimit të një nënstacioni të ri vlerësohen në 250 milionë euro. ELES do të mbulojë rreth 80 milionë euro brenda përmirësimeve të planifikuara, ndërsa kostot e mbetura do të përballohen nga investitori i projektit.
Për më tepër, është e nevojshme të përcaktohet dhe të llogaritet në të gjitha modelet e financimit se kush do t’i mbante kostot shtesë që lidhen me rezervat e sistemit.
Kërkohet një rezervë prej 1,100 MW.
Kërkohet një rezervë prej 1,100 MW.
Duke pasur parasysh kapacitetin prej 1,100 MW të njësisë JEK 2, ELES do të duhej të siguronte një sasi ekuivalente të kapacitetit rezervë – 1,100 MW, brenda territorit të Sllovenisë.
Aktualisht, Sllovenia nuk disponon kapacitete të tilla, çka do të thotë se do të ishte e nevojshme ndërtimi i 500–600 MW kapacitet në termocentrale me gaz. Me çmimet aktuale, kostot shtesë për sigurimin e këtij kapaciteti do të arrinin në përafërsisht 31 milionë euro në vit.
Mervar është i bindur se këto kosto shtesë duhet të mbulohen gjithashtu nga pronari i projektit JEK 2, në vend që t’u ngarkohen konsumatorëve fundorë të energjisë elektrike në Slloveni.
Mervar avokon për përfshirjen e një partneri strategjik
Mervar gjithashtu ka avokuar publikisht prej kohësh për përfshirjen e një partneri strategjik, i cili do të siguronte deri në 50% të investimit, ndërsa Republika e Sllovenisë do të ruante një rol dominues.
Është e rëndësishme që vendimmarrësit të sqarojnë sa më parë se çfarë roli do të luajë Sllovenia në financimin e këtij investimi – qoftë përmes garancive, sigurimit të kredive apo financimit të drejtpërdrejtë, si dhe të përcaktojnë nëse do të lidhet një kontratë për diferencë (CfD), e cila përfshin një tavan për çmimin e blerjes së energjisë elektrike me furnizuesin.
JEK 2 nuk do të kishte asnjë ndikim në rrjetin elektrik slloven
JEK 2 nuk do të kishte asnjë ndikim në rrjetin elektrik slloven
ELES paralajmëroi se zvarritja e vendimeve lidhur me projektin JEK 2 është problematike nga këndvështrimi i strategjisë së zhvillimit të sektorit energjetik slloven, veçanërisht për sa i përket zhvillimit të rrjetit.
Megjithëse JEK 2 nuk do të kishte asnjë ndikim në rrjetin elektrik slloven dhe as nuk do të kërkonte përmirësime të gjera apo ndërtimin e infrastrukturës së re, investimi në burimet e shpërndara të energjisë së rinovueshme dhe mbështetja e vendosjes së tyre do të kërkonte një qasje dhe strategji krejtësisht të ndryshme, si dhe investime të konsiderueshme në infrastrukturë, veçanërisht në rrjetin e shpërndarjes, përfundoi Mervar.
Burimi: Balkan Green Energy News

