Sa herë që shkrepni një foto me telefonin tuaj, ju po përdorni një teknologji që është krijuar për hapësirën e thellë. Sensori i imazhit CMOS, që gjendet në pothuajse çdo aparat fotografik të telefonave inteligjentë, u shpik në Laboratorin e Reaktivit (JPL) të NASA-s në fillim të viteve 1990, nga një ekip që kërkonte mënyra për të zvogëluar drastikisht madhësinë e kamerave në anijet kozmike.
Eric Fossum, inxhinieri që drejtoi atë ekip, tha më vonë se telefonat celularë u bënë “aplikacioni kryesor” për shpikjen e tij dhe ai nuk po e ekzagjeronte. Vlerësimet e Yole Group tregojnë se tregu i sensorëve të imazhit CMOS arriti në 25,3 miliardë dollarë në vitin 2025, ku pajisjet celulare përbëjnë afërsisht 63% të kësaj të ardhure.
Në fillim të viteve 1990, administratori i atëhershëm i NASA-s, Daniel Goldin, promovoi një qasje “më të shpejtë, më të mirë dhe më të lirë” për misionet e shkencës hapësinore. Ngarkesat më të vogla nënkuptonin raketa më të vogla, gjë që e vuri theksin te kamerat e anijeve kozmike të së ardhmes.
Problemi ishte pajisja me çifte ngarkesash (CCD), sensori dominues i imazhit i asaj epoke. Kamerat CCD përbëheshin nga shumë pjesë të ndara dhe konsumonin shumë energji, sipas një prezantimi të Fossum në vitin 2013. Gjithashtu, ato nuk përputheshin mirë me pajisjet e tjera elektronike, gjë që e bënte të vështirë futjen e një kamere të tërë në një paketim më të vogël.
Misionet më të vjetra e kishin edhe më keq. I njëjti prezantim vë në dukje se kamerat vidikon në sondat Voyager të NASA-s peshonin 38,2 kg. Kjo është më e rëndë se shumica e bagazheve të dorëzuara që linjat ajrore ju lejojnë të merrni me vete.
Përgjigjja e Fossum ishte sensori CMOS me pikselë aktivë, i ndërtuar me të njëjtën teknologji tranzistorësh që gjendet në çipat e zakonshëm kompjuterikë. Imazherët CMOS ishin provuar edhe më parë, por ato prodhonin fotografi me zhurmë vizuale. Ekipi i Fossum e uli këtë zhurmë duke përdorur një teknikë të quajtur transferim i ngarkesës brenda pikselit, sipas NASA-s.
Meqenëse çdo piksel përforcon sinjalin e tij, pjesa tjetër e elektronikës së kamerës mund të vendoset në të njëjtin copë silici. Kjo është arsyeja pse shpesh do ta dëgjoni të quhet “kamerë në një çip”. JPL thotë se dizajni kërkonte rreth një të qindtën e energjisë së sensorëve që zëvendësoi.
Jo të gjithë u bindën menjëherë. Fossum ka thënë se industria e imazherisë dixhitale dhe kolegët e tij në JPL ishin skeptikë, sepse sensorët e mëparshëm CMOS kishin dështuar.
Në vend që të prisnin, Fossum dhe një grup inxhinierësh të JPL themeluan Photobit në vitin 1995 për ta komercializuar vetë sensorin. Çipat e saj përfunduan në kamera ueb dhe madje edhe në një kamerë pilulë që mund të gëlltitet, përpara se Micron Technology të blinte kompaninë në vitin 2001. Caltech, e cila menaxhon JPL, ende mban të drejtat e mbetura të patentës, të cilat gjigantët e sensorëve si Sony dhe Samsung i licencojnë.
Prodhuesit e telefonave e kuptuan shpejt potencialin. Modeli J-SH04 i Sharp, i hedhur në treg në Japoni në nëntor të vitit 2000, ishte telefoni i parë me një sensor imazhi CMOS të integruar, me një rezolucion prej 110.000 pikselësh. Kamera kryesore e telefonit tuaj aktual ndoshta ka disa qindra herë më shumë se kaq.
Fossum më vonë ndau Çmimin Queen Elizabeth për Inxhinieri në vitin 2017 për këtë punë. Aspak keq për një ide që filloi me përpjekjen e NASA-s për të kursyer peshë në një raketë. Herën tjetër kur dikush të thotë se bërja e një selfie-je të mirë nuk është shkencë raketash, ju do ta dini të vërtetën.
Burimi: TechRadar.com

