Quaise Energy dhe Google kanë nënshkruar një marrëveshje të parë të këtij lloji në botë, përmes së cilës kompania teknologjike do të blejë 50 MW energji të vazhdueshme për qendrën e saj të të dhënave nga termocentrali gjeotermik me shkëmb super-të nxehtë “Project Obsidian” i Quaise në Oregon.
Qendrat e të dhënave nuk janë aq të reja sa mendojnë shumë njerëz. Në fakt, ato ekzistojnë që nga vitet 1970, kur miniaturizimi dhe futja e kompjuterëve desktop e zhvendosën përpunimin e të dhënave nga kompjuterët qendrorë individualë drejt rrjeteve lokale. Zhvillimi i internetit, teknologjisë së serverëve, kompjuterit në re (cloud computing) dhe tani asaj që njihet gjerësisht si inteligjencë artificiale, ka sjellë shpërthimin e këtyre qendrave në instalime gjigante – ku disa komplekse kërkojnë qindra megavatë, ndërsa sektori global konsumon kolektivisht dhjetëra mijëra megavatë energji të vazhdueshme.
Kjo krijon kërkesa të mëdha për rrjetet elektrike në mbarë botën, duke detyruar ndryshime të diskutueshme të politikave nga qeveritë, planet energjetike të të cilave ishin ndërtuar mbi objektiva të rrepta mjedisore dhe supozimin e një kërkese të qëndrueshme gjatë tranzicionit nga lëndët djegëse fosile dhe energjia bërthamore drejt burimeve të rinovueshme. Nëse shtojmë këtu një sërë polemikash politike, në të cilat nuk është nevoja të hyjmë, kompanitë teknologjike e kanë gjetur veten në një situatë të vështirë.
Më konkretisht, qendrat e të dhënave duhet të gjejnë mënyra për të siguruar energjinë që u nevojitet për të funksionuar, duke zbutur njëkohësisht kundërshtimet nga komunitetet lokale. Një mënyrë për ta bërë këtë është jo vetëm ndërtimi i rafteve dhe qarqeve për përpunimin dhe transferimin e të dhënave, por edhe gjetja e mënyrave të pavarura për të siguruar energji elektrike pa shkaktuar pakënaqësi.
Disa kompani janë angazhuar në ndërtimin ose rinisjen e termocentraleve bërthamore, por Google ka ndjekur një qasje tjetër me marrëveshjen e saj me Quaise.
Energjia gjeotermike është një formë e konsoliduar e prodhimit të energjisë, por tradicionalisht ka qenë e kufizuar në pak vende ku nxehtësia që qarkullon nga manteli i Tokës afrohet mjaftueshëm pranë sipërfaqes për t’u shfrytëzuar.
Një pjesë e madhe e problemit është kufizimi i teknologjisë konvencionale të shpimit. Në mënyrë ideale, një termocentral gjeotermik synon të shfrytëzojë një temperaturë sa më të lartë, dhe kjo zakonisht nënkupton shpimin thellë në shkëmbin e fortë kristalor. Pajisjet konvencionale fillojnë të përballen me ligjin e kthimeve në rënie kur temperaturat kalojnë përafërsisht 200 °C deri në 260 °C – zakonisht në një thellësi prej 3 deri në 5 kilometrash – ku nxehtësia ekstreme shkatërron majat e shpimit, izoluesit dhe pajisjet elektronike në thellësi.
Quaise po punon për të shpuar deri në 12 milje (20 km) thellë në koren e Tokës, ku temperaturat mund të arrijnë 932 °F (500 °C). Edhe arritja e 705 °F (374 °C) e shtyn ujin në një gjendje superkritike, ku ai bëhet “hiper-efikas” dhe prodhon deri në 10 herë më shumë energji për pus. Duke shfrytëzuar nxehtësinë ultra-të thellë, termocentralet gjeotermale mund të ndërtohen përfundimisht pothuajse kudo në Tokë.
Kjo tingëllon shumë mirë, por si mund të arrihet? Quaise përdor një sistem të quajtur girotron, i cili është një tub vakumi me fuqi të lartë, i zhvilluar fillimisht në Bashkimin Sovjetik dhe i përshtatur nga studiuesit në MIT për të ngrohur plazmën në reaktorët e shkrirjes bërthamore. Ai gjeneron rrezatim me valë milimetrike me frekuencë të lartë që ngroh molekulat brenda shkëmbit kristalor derisa ai shkrihet dhe avullohet, duke lejuar një sistem gazi pastrues të pastrojë vrimën pa pasur nevojë që një kokë shpimi fizike të prekë shkëmbin.
Projekti Obsidian, objekti kryesor i Quaise në shkallë shërbimi në krahun jugor të vullkanit Newberry në Oregon, do ta vendosë këtë vizion në një rrugë komerciale. Sipas marrëveshjes së re, centrali i ngarkesës bazë që funksionon vazhdimisht do të mbështesë infrastrukturën ekzistuese të qendrës së të dhënave të Google në The Dalles, Oregon, dhe rrjetin përreth duke filluar që nga viti 2030. Për shkak se nxehtësia vullkanike ndodhet më afër sipërfaqes në Newberry, Faza 1 do të përdorë shpimin konvencional për të arritur kushte super të nxehta, përpara se të kalojë në pajisjet e shpimit me valë milimetrike të pronësisë së Quaise në Fazën 2.
“Ne themeluam Quaise për ta bërë burimin më të bollshëm të energjisë në Tokë universalisht të aksesueshëm – dhe kjo marrëveshje shënon një hap tjetër kritik, jo vetëm për Quaise, por për të gjithë sektorin e energjisë së pastër,” tha Carlos Araque, CEO dhe President i Quaise Energy. “Së bashku me Google, ne po ndërtojmë themelin komercial për gjeoterminë super të nxehtë dhe po e konsolidojmë Shtetet e Bashkuara si lider global në energjinë gjeotermale.”
Burimi: Quaise Energy
Burimi: newatlas.com

