Evropa shënoi një numër rekord startup-esh të reja në vitin 2026, me investimet në rajon që po rriten me shpejtësi, por kontinenti përballet me sfida të mëdha, sipas edicionit më të fundit të raportit “State of European Tech” nga Atomico.
Raporti i 12-të vjetor “State of European Tech” nga kompania evropiane e kapitalit sipërmarrës (VC) Atomico sjell shumë lajme pozitive për ekosistemin teknologjik dhe atë të sipërmarrjes në Evropë, duke përfshirë një rritje të investimeve në startup-e, vlerësime më të larta të kompanive dhe një atmosferë përgjithësisht optimiste në të gjithë ekosistemin.
Raporti vlerëson se një numër rekord prej 40,000 themeluesish krijuan një kompani të re teknologjike në Evropë këtë vit, një rritje prej 36 për qind krahasuar me vitin e kaluar, ndërsa investimet në startup-et evropiane pritet të arrijnë në 81 miliardë dollarë këtë vit, niveli i dytë më i lartë i regjistruar ndonjëherë. Ekosistemi udhëhiqet nga emra të njohur botërisht në fushën e inteligjencës artificiale (AI), si Mistral dhe ElevenLabs.
Pavarësisht kësaj, Evropa përballet me disa sfida që përfshijnë shpërndarjen e kapitalit, mungesën krahasuese të fuqisë kompjuterike për AI dhe aktivitetin e kufizuar të daljeve në treg (exit activity).
Një nga sfidat kryesore me të cilat përballet Evropa është përqendrimi i financimit në një numër më të vogël raundesh të mëdha, gjë që krijon një mjedis sfidues për shumë themelues që kërkojnë të sigurojnë kapital, thuhet në raport.
Numri i raundeve të financimit fillestar (para Serisë A) ka qenë në rënie që nga viti 2021, duke shënuar një ulje prej gati 30 për qind midis viteve 2021 dhe 2025, sipas raportit.
Tom Wehmeier, partner dhe drejtues i inteligjencës në Atomico, u shpreh: “Të dhënat mbi ekosistemin teknologjik evropian pushuan së qeni të paqarta kohë më parë. Ne kemi ndërtuar një ekosistem teknologjik të klasit botëror; thjesht nuk e lejojmë veten ta besojmë këtë.”
“Vlera që pritet të vijë ende nga teknologjia evropiane është më e madhe se gjithçka që ka krijuar deri më tani. Nuk mungon asgjë – kapitali, talenti dhe kërkesa janë të gjitha këtu, por ato janë të bllokuara ose të shpërndara gabim. Themeluesit tanë po fluturojnë kundër erës. Kjo funksionon ende, por nuk të lejon të arrish shpejtësinë maksimale.”
Marrëveshjet e mëdha shumë-miliardëshe të financimit në kompani si Ineffable Intelligence dhe Nscale nxitën investimet në Evropë gjatë vitit 2026.
Shifrat tregojnë se ekosistemi teknologjik i Evropës vlerësohet në 4.4 trilionë dollarë, një rritje prej 18 për qind gjatë vitit të kaluar, ndërsa kontinenti tani krenohet me mbi 450 kompani me vlerë mbi 1 miliard dollarë, duke përfshirë 53 prej tyre që kanë kaluar pragun e 10 miliardë dollarëve.
Ndërkohë, vlerësimet e kompanive evropiane u rritën në pothuajse çdo fazë këtë vit, të nxitura nga investimet në startup-et e AI, ndërsa optimizmi në të gjithë ekosistemin mbetet i lartë, tha Atomico.
Raporti zbuloi se gati gjysma (46 për qind) e të anketuarve ndihen më optimistë për të ardhmen e teknologjisë evropiane krahasuar me 12 muaj më parë.
Për sa i përket sfidave, raporti thekson se ndërsa investimet evropiane po rriten, kapitali amerikan po i tejkalon ato, ndërsa edhe Kina po përshpejton ritmet.
Në fushën e AI, Evropa është shtëpia e lojtarëve kryesorë si Mistral, ElevenLabs dhe Black Forest Labs.
Megjithatë, Evropa zotëron vetëm shtatë për qind të kapacitetit kompjuterik botëror, krahasuar me 72 për qind në SHBA.
Raporti thotë: “Mundësia për Evropën qëndron në ndërtimin e më shumë teknologjive të tilla brenda vendit dhe në bashkëpunimin me aleatë të besuar për pjesën tjetër.”
Shqetësime të tjera, të theksuara nga raporti, përfshijnë rënien e pjesës së Evropës në nivelet e financimit global që nga kulmi i vitit 2022, pasi kapitali është përqendruar te kompanitë e inteligjencës artificiale, veçanërisht ato në SHBA.
Shqetësime të tjera afatgjata, të evidentuara nga raporti, përfshijnë sfidat lidhur me alokimin e aseteve.
Raporti nënvizoi se familjet evropiane zotërojnë 50 trilionë dollarë në asete financiare, por një pjesë shumë e vogël e tyre shkon drejt inovacionit dhe rritjes ekonomike evropiane.
Raporti thotë se nëse vetëm një për qind e kësaj baze asetesh do të orientohej drejt kapitalit sipërmarrës (VC), kjo do t’i shtonte ekosistemit një vlerë ekuivalente me rreth 500 miliardë dollarë.
Ndërkohë, duke bërë një krahasim mes SHBA-së dhe Evropës, raporti theksoi mungesën relative të fondeve evropiane të pensioneve të investuara në kapital sipërmarrës krahasuar me SHBA-në.
Raporti thotë se një “Evropë elastike” ndërton “teknologji të klasit botëror, e shkallëzon atë me kapitalin e vet dhe ruan më shumë nga vlera që krijon”. Aty thuhet se kjo kërkon më shumë investime, themelues më ambiciozë dhe më shumë kërkesë nga qeveritë dhe bizneset evropiane.
Raporti vlerëson se Evropa ka talentin, themeluesit dhe teknologjinë për të formësuar gjeneratën e ardhshme të inovacionit global dhe tani duhet të synojë t’i shndërrojë këto forca në rritje të qëndrueshme ekonomike dhe ndikim domethënës shoqëror.
Agnès Seuret, drejtuese e menaxherëve të investitorëve për startup-e në rajonin EMEA pranë AWS, u shpreh: “Raporti ‘State of European Tech 2026’ konfirmon atë që shohim çdo ditë: Evropa nuk po përpiqet thjesht të arrijë të tjerët, ajo po ndërton në kufijtë e inovacionit dhe kapitali po e ndjek. AWS investon në Evropë për afatgjatë, sepse kampionët e ardhshëm globalë do të lindin këtu dhe duhet të kalojnë nga prototipi në prodhim dhe më pas në shkallë globale.”
Emily Turner, CEO e HSBC Innovation Banking UK, tha: “Ekosistemi teknologjik i Evropës po hyn në një fazë të re pjekurie dhe gjetjet e raportit të këtij viti demonstrojnë se sa shumë ka përparuar ai. Ne po shohim gjithnjë e më shumë themelues me përvojë, thellësi më të madhe të kapitalit në të gjitha fazat e financimit dhe biznese që po shkallëzohen me ambicie më të mëdha se kurrë më parë.”
Burimi: Tech.eu

