Një ekip studiuesish gjermanë ka bërë një zbulim të rëndësishëm në përpjekjen shumëvjeçare për të rindërtuar frontonin lindor të humbur të Partenonit, një prej kryeveprave më të mëdha të artit të lashtë grek. I udhëhequr nga arkeologu Vinzenz Brinkmann, ekipi ka arritur të bashkojë të gjitha fragmentet e mbijetuara të skulpturës 2500-vjeçare, e cila përshkruan lindjen e perëndeshës Athena nga koka e të atit të saj, Zeusit.
Partenoni, i vendosur në Akropolin e Athinës, është një simbol i fuqishëm i rëndësisë së qytetit dhe ka pasur një ndikim të qëndrueshëm në idetë perëndimore mbi njerëzimin dhe artin. Skulpturat që zbukurojnë frontonet e tij, të krijuara nën drejtimin e skulptorit legjendar Fidia, konsiderohen si shembuj të pashembullt të proporcionit dhe hijeshisë. Megjithatë, frontoni lindor u shkatërrua gjatë kristianizimit të Greqisë, duke lënë pas vetëm fragmente të shpërndara nëpër muze të ndryshëm evropianë.
Brinkmann, i cili drejton departamentin e Antikiteteve dhe Azisë në koleksionin e skulpturave Liebieghaus në Frankfurt, ka kaluar mbi 40 vjet duke punuar mbi këtë enigmë të lashtë, së bashku me bashkëshorten e tij, Ulrike Koch-Brinkmann. Ata nuk ishin të parët që e provuan, pasi shumë studiues e kishin analizuar këtë temë dhe kishin zhvilluar teori të mirëbazuara mbi njohuritë e tyre për burimet antike. Megjithatë, ishte ekipi i Brinkmann ai që më në fund bëri përparimin, duke përdorur teknologji moderne si skanerët dhe printerët 3D për t’i bashkuar fragmentet në mënyrë dixhitale.
Studiuesit përfituan gjithashtu nga zbulimi i një të dhëne vendimtare në vitin 2014, kur Brinkmann vizitoi Muzeun Hermitage në Shën Petersburg dhe hasi në një sarkofag romak që shfaqte një reliev të lindjes së Athenës. Kjo i çoi ata në përfundimin se romakët kishin bërë kopje individuale të të gjitha skulpturave nga frontoni, të cilat përputheshin në mënyrë të përkryer me fragmentet. Papritur, studiuesit u gjendën të rrethuar nga “njohje të vjetra” për të cilat nuk kishin dyshuar kurrë se vinin nga frontoni.
Duke përdorur një printer 3D, ekipi krijoi një model 4 metra të gjatë në shkallën 1:7.7, i cili tani është i ekspozuar në një ekspozitë në Liebieghaus me titull “Athena, skena është e jotja: Enigma e Partenonit”. Ekspozita përfshin gjithashtu huazime nga institucione të tjera, duke përfshirë Muzetë e Vatikanit dhe Luvrin, por jo nga Muzeu Britanik, i cili mban një pjesë të konsiderueshme të frizit të Partenonit dhe fragmente nga të dy frontonet.
Debati rreth kthimit të Mermereve të Elgin-it, siç njihet koleksioni i Muzeut Britanik, ka vazhduar prej dekadash. Autoritetet greke kanë bërë fushatë për kthimin e tyre, por Britania këmbëngul se skulpturat janë përvetësuar në mënyrë të ligjshme. Mosmarrëveshja mbetet e pazgjidhur dhe organizatorët e ekspozitës kanë vendosur të heqin dorë nga fragmentet në pronësi britanike, përfshirë ato nga Muzeu Britanik, për të shmangur çdo polemikë.
Ekspozita “Athena, skena është e jotja. Misteri i Partenonit” do të qëndrojë e hapur deri më 25 korrik 2027, në Liebieghaus në Frankfurt. Brinkmann është i bindur se ekipi i tij e ka zgjidhur misterin e frontonit lindor të Partenonit, duke thënë: “Jemi shumë, shumë të bindur se e kemi zgjidhur misterin.”

