Bashkimi Evropian ka njohur skemat e çmimit të karbonit nga 24 vende, duke përfshirë tri vende në Ballkanin Perëndimor – Shqipërinë, Malin e Zi dhe Serbinë. Ndër vendet jashtë BE-së të mbuluara nga Balkan Green Energy News, në listë bën pjesë edhe Turqia.
Vendimi i Bashkimit Evropian hap mundësinë që taksa e CO2 e paguar në këto 24 vende të merret parasysh gjatë llogaritjes së çmimit të CO2 për mallrat e eksportuara në kuadër të Mekanizmit të BE-së për Korrigjimin e Karbonit në Kufi (CBAM), sipas ekspertëve.
BE-ja e përcaktoi listën e vendeve nëpërmjet Rregullores Zbatuese të Komisionit (BE) 2026/2498 të datës 5 nëntor 2026, e cila u botua në Gazetën Zyrtare të BE-së më 16 nëntor.
Rregullorja përcakton rregulla të detajuara për zbatimin e CBAM.
Rregullorja përcakton rregulla të detajuara për zbatimin e CBAM.
Rregullorja përcakton rregulla të detajuara për zbatimin e CBAM dhe përcakton se si çmimi i CO2 i paguar në vendin nga i cili importohen mallrat në BE mund të merret parasysh gjatë llogaritjes së detyrimeve në kuadër të taksës ndërkufitare të karbonit.
Lista e mekanizmave të çmimit të karbonit është përcaktuar si Shtojca II në rregullore. Sipas dokumentit, kjo listë nuk është shteruese.
CBAM hyri në fuqi më 1 janar 2026 në BE. Që nga fillimi i këtij viti, kompanitë në BE që importojnë alumin, çimento, energji elektrike, hekur dhe çelik, hidrogjen dhe plehra kimikë nga vende jashtë BE-së janë të detyruara të paguajnë një çmim karboni.
Afati i fundit për dorëzimin e certifikatave CBAM për vitin 2026 është 31 maji 2027. Ndërkohë, çmimi i certifikatave u rrit me 10% në tremujorin e tretë.
Dy lloje të mekanizmave të çmimit të karbonit të pranueshëm për njohje
Dy lloje të mekanizmave të çmimit të karbonit të pranueshëm për njohje
Rregullorja e KE-së parashikon dy lloje të mekanizmave të çmimit të karbonit që mund të njihen.
I pari është sistemi i tregtimit të emetimeve (ETS), duke përfshirë një sistem bazë-dhe-kredit, dhe i dyti është taksa, tarifa ose pagesa e karbonit.
Mekanizmat e renditur në Shtojcën II plotësojnë këtë përkufizim, thuhet në rregullore.
Vlen të theksohet se në fillim të shtatorit, Mbretëria e Bashkuar njohu sistemet e çmimit të CO2 të Malit të Zi dhe Serbisë në kuadër të CBAM-it të saj, i cili hyn në fuqi në janar 2027.
Lindell: Veçanërisht domethënëse për kompanitë serbe në sektorët me intensitet të lartë energjetik
Tanja Lindell nga Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë së Serbisë (CCIS) tha për Balkan Green Energy News se vendimi i BE-së përfaqëson një hap të rëndësishëm dhe pozitiv për ekonominë vendase.
Ajo theksoi se kjo hap mundësinë për të shmangur një barrë të dyfishtë financiare mbi emetimet e CO2, që do të thotë se shuma e paguar tashmë në Serbi mund, nën kushtet e përcaktuara, të merret parasysh gjatë llogaritjes së CBAM.
Ky vendim është veçanërisht domethënës për kompanitë serbe në sektorët me intensitet të lartë energjetik që eksportojnë në tregun e BE-së, pasi sipas saj, ai mund të ndihmojë në uljen e kostove të përgjithshme dhe ruajtjen e konkurrueshmërisë së tyre.
Është e rëndësishme që fondet e mbledhura në Serbi të kanalizohen për të mbështetur dekarbonizimin e ekonomisë.
Është e rëndësishme që fondet e mbledhura në Serbi të kanalizohen për të mbështetur dekarbonizimin e ekonomisë.
Megjithatë, ajo theksoi se njohja e çmimit të brendshëm të karbonit nuk nënkupton një përjashtim automatik nga detyrimet e CBAM-it.
Sipas Lindell, efektet konkrete do të varen nga niveli i çmimit të karbonit që paguhet realisht, rregullat për njohjen e tij dhe dokumentacioni përkatës që kompanive do t’u kërkohet të sigurojnë.
Nga këndvështrimi i PKS-së, është veçanërisht e rëndësishme që mekanizmi i brendshëm i taksimit të emetimeve të jetë i parashikueshëm, transparent dhe i harmonizuar me rregullat evropiane, si dhe që fondet e mbledhura të kanalizohen për të mbështetur dekarbonizimin e ekonomisë, rritjen e efikasitetit të energjisë dhe modernizimin teknologjik.
“Në këtë mënyrë, sistemi i brendshëm i çmimit të emetimeve të CO2 mund të bëhet jo vetëm një instrument për përmbushjen e kërkesave evropiane, por edhe një mekanizëm i rëndësishëm për mbështetjen e tranzicionit të gjelbër dhe konkurrueshmërisë afatgjatë të ekonomisë sonë,” tha ajo.
Burimi: Balkan Green Energy News

