Kompania kineze CAS Cold Atom Technology ka prezantuar sistemin e ri kuantik Hanyuan-2, të cilin e quan kompjuterin e parë kuantik në botë me arkitekturë “dual-core”. Sistemi përmban gjithsej 200 qubit, të ndarë në dy bërthama të pavarura me nga 100 atome rubidium-85 dhe 100 rubidium-87.
Ndryshe nga shumë kompjuterë kuantikë aktualë që kërkojnë temperatura ekstremisht të ulëta pranë zeros absolute, Hanyuan-2 përdor teknologjinë e “neutral atoms”, e cila konsumon më pak energji dhe është më e lehtë për mirëmbajtje. Sipas kompanisë, sistemi konsumon më pak se 7 kilovat energji, një shifër shumë e ulët për një kompjuter kuantik të kësaj klase.
Si funksionon arkitektura “dual-core”?
Dy bërthamat kuantike mund të përdoren në dy mënyra:
- të punojnë paralelisht për të ndarë ngarkesën e llogaritjeve;
- ose njëra të merret me korrigjimin e gabimeve ndërsa tjetra kryen llogaritjet kuantike.
Ekspertët e kompanisë e krahasojnë këtë kalim me evolucionin nga procesorët klasikë me një bërthamë tek procesorët modernë multi-core. Qëllimi është rritja e stabilitetit dhe shkallëzimit të sistemeve kuantike.
Por ka një problem të madh: mungojnë benchmark-et
Megjithëse pretendimet janë mbresëlënëse, studiues dhe media ndërkombëtare kanë theksuar se mungojnë disa të dhëna kritike teknike. Nuk janë publikuar:
- normat e gabimeve (error rates),
- fideliteti i portave kuantike,
- coherence times,
- benchmark-et standarde të performancës,
- apo prova të “quantum advantage”.
Gjithashtu, deri tani nuk ka publikime të rishikuara nga komuniteti shkencor (“peer-reviewed papers”) që të verifikojnë pretendimet e kompanisë. Për këtë arsye, shumë ekspertë po tregohen të kujdesshëm ndaj deklaratave të Kinës.
Konkurrenca globale në kompjuterët kuantikë
Ndërkohë që Kina prezanton Hanyuan-2 me 200 qubit, kompani amerikane dhe europiane si IBM, IonQ, Quantinuum, Pasqal dhe QuEra Computing po zhvillojnë gjithashtu arkitektura modulare dhe sisteme me mijëra qubit.
Megjithatë, avantazhi kryesor që pretendon Kina është efikasiteti energjetik dhe mundësia për funksionim pa sistemet gjigante të ftohjes kriogjenike. Nëse këto pretendime verifikohen, Hanyuan-2 mund të përfaqësojë një hap të rëndësishëm drejt kompjuterëve kuantikë më praktikë dhe më ekonomikë.