Bateritë në shkallë rrjeti po shndërrohen në një nga kategoritë e aseteve me rritjen më të shpejtë në Evropën Juglindore, ndërsa prodhimi i energjisë diellore, çmimet e paqëndrueshme të energjisë elektrike dhe projektet e reja po rrisin vlerën e ruajtjes së energjisë. BloombergNEF e vlerësoi diferencën mesatare të çmimit të ditës në avancë për dy orë në Rumani në 151 euro për megavat-orë për vitin 2025, ndërsa ENTSO-E e ka identifikuar rajonin si një nga vendet më të vlefshme në Evropë për të investuar në ruajtjen e energjisë.
Rajoni gëzon disa nga burimet diellore më të mira të Evropës dhe ka shtuar gigavatë kapacitet fotovoltaik në një kohë të shkurtër. Oferta e energjisë gjatë mesditës që rezulton nga ky zhvillim mund t’i ulë çmimet, ndonjëherë edhe nën zero, ndërkohë që kërkesa e mbrëmjes ende mbështetet te hidrocentralet, gazi dhe importet.
Projektet po zhvillohen në të gjithë rajonin
Diferenca e çmimit midis energjisë së mesditës dhe asaj të mbrëmjes krijon një mundësi për bateritë që të ruajnë energjinë elektrike kur çmimet janë të ulëta dhe ta furnizojnë atë më vonë. Portofoli rajonal i projekteve tani përfshin faza të ndryshme, nga zhvillimet me leje të miratuara deri te sistemet e instaluara dhe mbështetja e qeverive.
Në Mal të Zi, kompania Sunrise Europe siguroi një leje ndërtimi javët e fundit për impiantin e saj diellor në Dubrovsko, të shoqëruar me një bateri prej 400 megavat-orë. NextGrid Energy instaloi sistemin e parë të pavarur të ruajtjes së energjisë me bateri në Kroaci, ndërsa vendi vazhdon të finalizojë kuadrin e tij rregullator për ruajtjen e energjisë.
Ministri i Energjisë i Shqipërisë konfirmoi se ankandi i ardhshëm për energjinë diellore në vend, i parashikuar për në fillim të vitit 2027, do të përfshijë ruajtjen me bateri si pjesë e ofertës. Ky hap shton komponentin e ruajtjes në një plan prokurimi në një rajon ku qeveritë po përfshijnë gjithnjë e më shumë bateritë në ankande dhe skema subvencionimi.
Rumania është lideri rajonal në zhvillimin e ruajtjes me bateri. Premier Energy po ndërton një sistem prej 200 megavatësh dhe 400 megavat-orësh në Rumaninë lindore, ndërsa Jantzen Renewables ka marrë leje për një bateri prej 360 megavatësh. Qeveria rumune ka ndarë 150 milionë euro për të mbështetur ruajtjen e pavarur të energjisë.
Kompanitë greke PPC dhe Metlen kanë bashkuar forcat për të zhvilluar deri në 3 gigavat-orë kapacitet ruajtjeje në të gjithë rajonin. Në Bullgari, ndërtimi i shpejtë i baterive ka ndihmuar në shndërrimin e vendit në një eksportues neto shumë më të madh të energjisë elektrike.
Politikat dhe dizajni i tregut formësojnë investimet
Një plan i rrjedhur nga Komisioni Evropian tregon për një objektiv mbarë-evropian prej 200 gigavatësh për ruajtjen e energjisë deri në vitin 2030. Objektivi i propozuar do ta vendoste ruajtjen e energjisë në qendër të planifikimit të rrjetit, në vend që ta trajtonte atë si një shtesë dytësore.
Ankandi i parë i kapaciteteve në Gjermani, i përfunduar këtë javë, ua dha të gjitha 5,16 gigavatët centraleve me gaz, duke i përjashtuar efektivisht bateritë deri në një fazë të mëvonshme. Rezultati ilustron se si dizajni i tregut mund të përcaktojë se cilat asete ndërtohen, edhe pse projektet e ruajtjes së energjisë po përparojnë gjetkë.
Rreziqet e të ardhurave dhe të realizimit
Të ardhurat nga bateritë varen ndjeshëm nga paqëndrueshmëria e çmimeve të energjisë elektrike. Diferencat e çmimeve që i bëjnë fitimprurëse projektet e hershme pritet të ngushtohen me shtimin e kapaciteteve të reja të ruajtjes së energjisë, sipas kontekstit të tregut të përshkruar për këtë sektor.
Investitorët kanë ngritur shqetësime lidhur me kufizimet e mundshme të BE-së për inverterët dhe komponentët kinezë, të cilët dominojnë zinxhirin e furnizimit. Radhët e gjata për kyçje në rrjet, tashmë një problem në vende si Serbia, mund të ngadalësojnë gjithashtu projektet që duken tërheqëse në letër.
Çdo park i ri diellor në rajon rrit vlerën e ruajtjes së energjisë, ndërkohë që zhvilluesit e hershëm po përpiqen të sigurojnë kyçjet në rrjet dhe vendndodhjet përkatëse. Tranzicioni energjetik i Evropës Juglindore filloi me panelet diellore dhe pritet të kalojë në një fazë të përqendruar te bateritë, duke favorizuar kompanitë që janë në gjendje të tregtojnë fleksibilitetin, përveç prodhimit të energjisë elektrike.
Foto: Janezdrilc — CC0
Burimi: SEE Energy News
