Një dekadë më parë, qeveritë në mbarë ish-Jugosllavinë kërkonin investitorë të huaj për linjat e tyre ajrore kombëtare. Serbia solli Etihad Airways në kompaninë e saj flamurtare, ndërsa Kroacia dhe Mali i Zi kërkuan partnerë strategjikë për vete. Sot, të treja kompanitë janë nën kontrollin e shtetit dhe privatizimi nuk është në shqyrtim. Marrëveshja e vitit 2013, e cila shndërroi Jat Airways në Air Serbia, i dha Etihad-it një pjesëmarrje prej 49%. Rikapitalizimet shtetërore gjatë pandemisë e zvogëluan pjesëmarrjen e kompanisë emirate në 16.42%, të cilën Serbia e bleu në nëntor të vitit 2023. Ndërsa pjesëmarrja e Etihad-it u tkurr, Beogradi mbeti i hapur për të sjellë një tjetër kompani ajrore të huaj. Në vitin 2023, presidenti i atëhershëm serb, Aleksandar Vuçiç, tha se kishte pyetur emirin e Katarit në Doha nëse Qatar Airways do të konsideronte mundësinë për t’u bërë partner strategjik, duke argumentuar se një investitor mund të ndihmonte në mbrojtjen e Air Serbia nga rreziqet e ardhshme. Dy muaj më vonë, Qatar Airways e përjashtoi mundësinë e marrjes së një pjese të aksioneve. Drejtori ekzekutiv i Air Serbia, Jiri Marek, i tha “Aviation Week” muajin e kaluar se përfitimet e konsolidimit “mund të zhbllokohen vetëm nëse integrohesh plotësisht”. Z. Marek vuri në dukje: “Ne besojmë se kemi diçka shumë unike për të ofruar dhe jemi të hapur për një partneritet. Nuk ka rëndësi nëse është thjesht informale apo nëse bëhet fjalë për marrëveshje interline, kulturë, sipërmarrje të përbashkëta; aksione, çfarëdo që ka kuptim për të dyja palët, ne jemi gjithmonë të hapur për të biseduar”. Një analizë e fundit në Strategic Air Gap krahasoi rrugët e ndjekura nga Air Serbia dhe Kenya Airways pasi të dyja sollën investitorë të huaj në linjat e tyre ajrore. Ajo sugjeroi se Kenya Airways mund të përfitojë nga aspekte të qasjes së Air Serbia, duke përfshirë pavarësinë më të madhe strategjike, harmonizimin e flotës me rrjetin e saj dhe zhvillimin e qendrës së saj (hub). Përpjekja e parë e Kroacisë për të shitur një pjesë të aksioneve në Croatia Airlines nuk tërhoqi asnjë ofertë në vitin 2013. Një kërkim i përsëritur në vitin 2019 tërhoqi interes nga Aegean Airlines dhe Air Nostrum, por pandemia e pezulloi procesin. Ministri i Transportit, Oleg Butković, ka thënë që atëherë se qeveria mund ta rishqyrtojë privatizimin dhe kërkimin për një partner strategjik në të ardhmen, pasi kompania ajrore të përfundojë procesin e rinovimit të flotës, i cili pritet vitin e ardhshëm. Megjithatë, performanca financiare e kompanisë është përkeqësuar gjatë viteve të fundit. Mali i Zi e caktoi ish-kompaninë e tij flamurtare, Montenegro Airlines, për privatizim dhe zhvilloi bisedime me Etihad në vitet 2015 dhe 2016. Të dyja kompanitë nënshkruan një marrëveshje bashkëpunimi tregtar, por Etihad nuk mori kurrë aksione. Pasi Montenegro Airlines ndërpreu operacionet, qeveria krijoi Air Montenegro, e cila filloi fluturimet në vitin 2021 dhe mbetet plotësisht në pronësi shtetërore. Podgorica nuk ka njoftuar asnjë kërkim për një partner kapitali në kompaninë e re. Air Montenegro ka ndjekur partneritetet e veta tregtare, duke përfshirë një marrëveshje codeshare me Turkish Airlines. Megjithatë, ajo gjithashtu ka investuar shumë në kompani dhe këtë dimër do të financojë drejtpërdrejt afër 50% të rrjetit të linjës ajrore përmes kontratës së saj të Detyrimit të Shërbimit Publik. EX-YU Aviation News
Burimi: EX-YU Aviation News
