Për uniformat ushtarake dhe mollët e arra nuk mund të imagjinohet diçka më pak e lidhur. Por, duket se ato kanë diçka të përbashkët: një tekstil i quajtur “Plant Armor”.
“Plant Armor” është një pëlhurë e thurur, e cila u zhvillua si pjesë e një projekti kërkimor me synimin e bërjes së uniformave ushtarake më rezistente ndaj pikave të insekteve dhe më komode për t’u veshur. Në një moment, studiuesit e Universitetit të North Carolina panë idenë për të mbuluar bimët e mollëve të arra me këtë pëlhurë, me qëllim rritjen e prodhimit. Kjo ide duket e çuditshme, por funksionoi!
Mollët e arra mund të duken relativisht të lehtë për t’u kultivuar, krahasuar me disa fruta të tjera, por një korrje e mirë gjithmonë varet nga shumë faktorë. Era, parazitët dhe menaxhimi i ujit mund të ndikojnë në sasinë e frutave që prodhon një bimë. “Plant Armor” adreson disa nga këto sfida, duke filluar me parazitët.
Pra, si funksionon?
Pëlhura vendoset mbi një strukturë me forma, të lartë 1 metër (3.3 metra), e bërë nga tuba PVC, duke formuar një kupolë rreth bimëve të mollëve të arra. Sistemi duket shumë ngjashëm me një serë, por ka një dallim të rëndësishëm. “Plant Armor” është një pëlhurë e thurur, e poroze dhe tridimensionale, e cila vepron si një barrierë fizike kundër insekteve, pa mbyllur plotësisht biminë në një mjedis të kontrolluar, siç ndodh me plastikën.
Rënet e vogla janë përdorur më parë për të mbrojtur kulturave si domatet, kumbullat dhe lakra nga insektet. Por problemi është se rrjeta duhet të jetë e imët për të parandaluar hyrjen e insekteve, por edhe të mos jetë aq e imët sa të bllokojë dritën dhe qarkulimin e ajrit. “Plant Armor” zgjidh këtë problem. Struktura e saj tridimensionale e thurur lejon që drita, ajri dhe uji i shiut të kalojnë, duke mbrojtur në të njëjtën kohë nga parazitët. Në testet laboratorike, afidët nuk ishin në gjendje të kalonin nëpër pëlhurë.
Megjithatë, mbrojtja nga parazitët nuk është avantazhi i vetëm i “Plant Armor”.
Studiuesit zbuluan se temperaturat ishin më të larta nën pëlhurë gjatë sezonit të rritjes, dhe kjo është shumë e rëndësishme për një koncept të quajtur “ditë rritjeje”. Me fjalë të thjeshta, bimët kanë nevojë për të akumuluar një sasi të caktuar ngrohtie për të rritur dhe për të prodhuar fruta. Për shkak se pëlhura e mbruan një mjedis më të ngrohtë dhe stabile, dhe në fakt vepron si një sistem i vogël i kontrollit të klimës, bimët e mollëve të arra arritën fazën e frytëzimit më shpejt.
Surpriza më e madhe erdhi në momentin e korrjes. Bimët e mollëve të arra, të rritura nën “Plant Armor”, prodhuan 3.56 herë më shumë fruta, sesa bimët e rritura pa këtë mbulim. Gjithashtu, ishte interesante se ato prodhuan më shumë fruta, pa u rritur në madhësi ose pa prodhuar më shumë gjethe.
“Pritej që pëlhura, dukshëm e opake, të çonte në një rritje të biomës vegetative nëpër frytëzim – sepse një dritë e zvogëluar do të shkaktonte një reagim ‘për shmangien e hijes’, duke bërë që bima të shpërndante energjinë drejt rritjes së trungut dhe gjetheve, në vend të prodhimit të frutave”, thotë Gabriel Olawuyi, autori kryesor i një artikulli në revistën “Agriculture” mbi këtë kërkim. “Megjithatë, zbuluam se pëlhura nuk pengonte aspak hyrjen e dritës dhe prodhimi i frutave u rrit në mënyrë të konsiderueshme.”
Hapi i radhës është të testojmë “Plant Armor” në kushtet reale – në fermat komerciale, në vende të ndryshme dhe me kultura të ndryshme. Nëse ky sukses mund të përsëritet në kushtet e vërteta të bujqësisë, atëherë në të ardhmen, fermerët mund të marrin korrje më të mëdha, më shpejt, duke përdorur më pak pesticida kimike dhe më pak ujë.
Burimi: Universiteti i North Carolina.
Burimi: newatlas.com
