Në atë që shënon fundin e një karriere 74-vjeçare dhe një fillim të ri, SS United States, anija më e shpejtë transatlantike në botë, është mbytur qëllimisht përtej brigjeve të Florida Panhandle për t’u shndërruar në shkëmbin artificial më të madh në botë.
Më 11 nëntor 2026, në orën 13:00 sipas kohës CST, kontraktorët detarë hapën valvulat që dikur shërbenin si hyrje për motorët e SS United States, duke lejuar hyrjen e detit në një rrjedhë të kontrolluar me kujdes, për të siguruar që trupi i anijes të zhytej butësisht dhe në pozicion të drejtë. Kjo u bë për arsye praktike dhe ligjore. Planifikuesit donin që anija të vendosej drejt në shtratin e detit pa rrezikun e thyerjes, ndërsa rregulloret mjedisore ndalonin përdorimin e eksplozivëve për këtë operacion.
Mbytja e anijes, e cila përfundoi në orën 21:02 sipas kohës CST, ishte planifikuar fillimisht për më 12 nëntor dhe përfshinte një ceremoni të veçantë për të shënuar rastin. Megjithatë, përkeqësimi i kushteve të motit e detyroi zhvendosjen e operacionit 24 orë më herët, kohë gjatë së cilës si zhytja ashtu edhe përgatitjet përfundimtare u desh të kryheshin njëkohësisht.
Zhdukja e SS United States nën valë shënon fundin e karrierës së jashtëzakonshme të një prej anijeve të fundit të mëdha të pasagjerëve transatlantikë, të cilat dominuan gjashtë dekadat e para të shekullit të 20-të përpara se të zëvendësoheshin nga udhëtimet ajrore. Me përparimin e teknologjisë së avullit dhe çelikut, këto anije u shndërruan në qytete lundruese që transportonin mijëra pasagjerë, të ndarë në klasa të ndryshme, nga Klasa e Parë luksoze deri te klasa e thjeshtë për emigrantët dhe, më vonë, për studentët dhe turistët ekonomikë.
E projektuar nga arkitekti detar amerikan William Francis Gibbs, SS United States u financua gjerësisht nga qeveria amerikane, si dhe nga kompania United States Lines. Duke qenë se u ndërtua menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore dhe gjatë viteve të para të Luftës së Ftohtë, qeveria e shihte atë jo vetëm si një projekt të madh prestigji për kombin, por edhe si një aset ushtarak që mund të shndërrohej në një anije transporti trupash gjatë kohës së luftës. Për këtë arsye, motorët e saj përfshinin shumë aspekte të dizajnit detar. Meqenëse disa prej tyre ishin të klasifikuara, shumë detaje të anijes, përfshirë specifikimet e performancës, mbetën të fshehta.
Kur anija hyri në shërbim në vitin 1952, ajo ishte tashmë një thyesë rekordesh. Me një gjatësi prej 302 metrash (900 ft) dhe një zhvendosje maksimale prej 48,022 tonësh, United States ishte anija më e madhe e ndërtuar ndonjëherë në SHBA. Për të kursyer peshë, mbistruktura e gjerë u bë tërësisht prej alumini – një arritje e pabesueshme për kohën, pasi alumini është jashtëzakonisht i vështirë për t’u punuar në çfarëdo sasie.
Për më tepër, ajo ishte sa më rezistente ndaj zjarrit që ishte e mundur, në dritën e tragjedive të atëhershme të anijeve SS Morro Castle dhe SS Normandie. Dizajni ishte pothuajse tërësisht prej qelqi, metali, fibrave të qelqit, asbestit dhe plastikës. Në fakt, e vetmja dru në bord ishte blloku i kasapit në kuzhinë, shiritat mbrojtës prej druri tik në byk dhe dy piano madhështore. Këto të fundit u lejuan vetëm pasi u demonstrua se druri i mahagonit të pianos nuk do të merrte flakë edhe kur mbi të derdhej benzinë në flakë.
Por rekordi i saj më i famshëm ishte ai i anijes transatlantike më të shpejtë në histori. E vetmja gjë që pasagjerët e mundshëm donin më shumë se komoditetin ishte emocioni i shpejtësisë, dhe kompanitë e transportit detar u përshtatën duke krijuar çmimin “Blue Riband”, i cili i jepej anijes me shpejtësinë mesatare më të lartë të kalimit të Atlantikut, të matur në nyje. Ky konkurrim nuk ishte vetëm një publicitet i shkëlqyer, por gjithashtu u jepte pasagjerëve kënaqësinë e basteve mbi shpejtësinë e anijes së tyre, nxiti përparimin e inxhinierisë detare dhe pati përfitime praktike gjatë kohës së luftës, kur disa anije ishin aq të shpejta sa mund t’u shmangeshin nëndetëseve U-boat, kështu që nuk kishin nevojë të lëviznin nën shoqërinë e konvojeve.
Në vitin 1952, mbajtësi i “Blue Riband” ishte RMS Queen Mary, e cila e mbante rekordin që nga viti 1938. Në udhëtimin e saj të parë, anija United States e theu atë rekord me 10 orë e 2 minuta, me një shpejtësi mesatare prej 35.59 nyjesh (40.96 mph, 65.91 km/h). Dhe kjo nuk ishte as shpejtësia e saj maksimale. Kapiteni ishte urdhëruar “thjesht” të thyente rekordin, duke ruajtur mjaftueshëm shpejtësi në rezervë për të mundur çdo konkurrent që mund të shfaqej në vitet në vijim.
Ai rekord për anijen më të shpejtë të pasagjerëve mbetet i pathyer deri më sot.
Gjatë viteve të shërbimit, United States tërhoqi shumë të famshëm, duke përfshirë katër presidentë të SHBA-së, një president të ardhshëm, Eleanor Roosevelt, Perandorin Haile Selassie të Etiopisë, Dukën dhe Dukeshën e Windsor-it, si dhe Marlon Brando, Marilyn Monroe, John Wayne, Cary Grant, Elizabeth Taylor, Katharine Hepburn, Judy Garland, Gary Cooper, Sean Connery, Bob Hope, Rita Hayworth, Coco Chanel, Salvador Dali, Irving Berlin, Leopold Stokowski dhe Walter Cronkite.
Për fat të keq, ky sukses ishte jetëshkurtër. Deri në vitet 1960, avionët reaktivë si Boeing 707 po tërhiqnin pasagjerët, përfshirë elitën e re të të famshmëve që udhëtonin me avion (Jet Set), ndërsa kompania United States Lines u përball me probleme sindikale dhe rënie të mbështetjes nga qeveria amerikane. Përfundimisht, rezervimet u bënë aq të pakta sa udhëtimet u anuluan dhe anija United States u tërhoq nga shërbimi në vitin 1969.
Ajo që pasoi ishin dekada të tëra gjatë të cilave anija e madhe u ndryshk ngadalë, ndërsa ndërronte pronarë. Planet për ta shndërruar mjetin lundrues në një anije turistike, hotel, qendër argëtimi apo muze lundrues dështuan, ndërkohë që proceset gjyqësore dhe borxhet u grumbulluan rreth kësaj çështjeje, duke kulmuar me dëbimin e anijes “United States” nga kalata për shkak të mospagesës.
Për ta bërë historinë të shkurtër, anija përfundimisht iu shit qarkut Okaloosa në Florida, i cili po e shndërron atë në një shkëmb artificial për të tërhequr si jetën detare, ashtu edhe zhytësit amatorë. Kjo mund të duket e thjeshtë, por kërkoi shumë punë, duke përfshirë heqjen e dy oxhaqeve 20-metërshe, direkut të radarit dhe pajisjeve të brendshme, prerjen e vrimave në muret ndarëse, si dhe largimin e tonelatave me karburant dhe materialeve të dëmshme për mjedisin.
Tani, ajo prehet në fund të detit në vendndodhjen Large Area Artificial Reef Site C (30° 07.148′ N, 86° 46.755′ W), 22 milje detare (40,7 km) në jugperëndim të Destin, Florida. Atje, njollat e ndryshkut së shpejti do të mbulohen nga koralet, guaskat dhe anemoneat, ndërsa sallat e vallëzimit, teatrot, shëtitoret dhe kabinat që dikur argëtonin presidentë dhe anëtarë të familjeve mbretërore, tani do të strehojnë peshqit triggerfish, gruperët, snapperët dhe murenat.
Burimi: Qarku Okaloosa
Burimi: newatlas.com

