Një avion eksperimental Saab 340B ka realizuar fluturimin e parë transatlantik me sistem hibrid-elektrik, duke shënuar një hap të rëndësishëm drejt gjeneratës së ardhshme të avionëve më efikasë.
Industria e aviacionit ka shënuar një moment historik në zhvillimin e teknologjive të reja të shtytjes. GE Aerospace, në bashkëpunim me NASA, BETA Technologies dhe Boeing, ka realizuar fluturimin e parë transatlantik të një avioni të pajisur me sistem shtytës hibrid-elektrik.
Avioni eksperimental është një Saab 340B i modifikuar, i përdorur si laborator fluturues për testimin e një sistemi hibrid-elektrik të klasës megavat dhe me tension të lartë. Teknologjia është zhvilluar në kuadër të programit të NASA-s Electrified Powertrain Flight Demonstration (EPFD). (NASA)
Nga SHBA në Britani përmes Atlantikut
Fluturimi transatlantik nisi më 26 qershor 2026 nga Plattsburgh, New York, dhe përfundoi më 14 korrik në Farnborough, Mbretëria e Bashkuar. Avioni bëri disa ndalesa gjatë rrugës dhe, sipas GE Aerospace, sistemi hibrid-elektrik u përdor gjatë çdo etape të udhëtimit.
Pilotët e BETA Technologies ishin përgjegjës për transportimin e avionit drejt Mbretërisë së Bashkuar, ndërsa avioni më pas u prezantua në Farnborough International Airshow. (geaerospace.com)
Ky nuk ishte thjesht një fluturim demonstrues pranë një aeroporti. Kalimi i Atlantikut i dha ekipit mundësinë të testonte sistemin në një mision shumë më kompleks dhe me kohëzgjatje të konsiderueshme.
Fluturimi mbi 30,000 këmbë
Edhe më mbresëlënës ishte një tjetër rekord i vendosur gjatë programit të testimeve.
Më 20 maj 2026, Saab 340B arriti të fluturonte me sistemin hibrid-elektrik në funksion në lartësi mbi 30,000 këmbë, rreth 9,100 metra. Kjo është afërsisht e njëjta lartësi ku operojnë shumë avionë komercialë gjatë fluturimit të tyre në lundrim.
GE Aerospace e përshkruan këtë si fluturimin e parë hibrid-elektrik në botë mbi 30,000 këmbë. Gjatë fushatës së testimeve, fluturimi më i gjatë me sistemin në funksion zgjati më shumë se dy orë. (NASA)
Çfarë ka nën krahun e Saab 340B?
Për testimet, njëra anë e Saab 340B u modifikua për të integruar sistemin eksperimental.
Sistemi përfshin motorë/gjeneratorë elektrikë, konvertues të energjisë, inverterë, sisteme kontrolli, gearbox, helikë dhe bateri, ndërsa një motor GE CT7 është pjesë e konfigurimit hibrid.
Nacela e veçantë që mbulon sistemin u zhvillua nga Aurora Flight Sciences, kompani e Boeing, ndërsa bateritë u siguruan nga BAE Systems. (Beta Team)
Ideja e sistemit hibrid është që motori tradicional dhe komponentët elektrikë të punojnë së bashku, duke i dhënë avionit energji shtesë kur është e nevojshme dhe duke krijuar mundësi për optimizimin e përdorimit të motorit.
Pse është kaq i rëndësishëm ky test?
Avionët elektrikë përballen me një problem të madh: pesha e baterive.
Për këtë arsye, elektrifikimi i plotë është shumë më i vështirë për avionët që duhet të fluturojnë distanca të gjata. Sistemet hibrid-elektrike synojnë të kombinojnë avantazhet e motorëve tradicionalë me ato të teknologjisë elektrike.
Në të ardhmen, kjo mund të ndihmojë në përmirësimin e efikasitetit, reduktimin e konsumit të karburantit dhe uljen e emetimeve, ndërsa ruhet aftësia për të kryer fluturime në distanca të mëdha.
GE Aerospace po zhvillon prej vitesh komponentët e nevojshëm për këtë teknologji. Në vitin 2022, kompania realizoi gjithashtu testime të një sistemi hibrid-elektrik të klasës megavat në kushte që simulonin fluturimin deri në 45,000 këmbë. (Beta Team)
Saab 340B, një laborator fluturues
Edhe pse pamja e avionit mund të duket si një Saab 340B i zakonshëm, ai nuk është një avion pasagjerësh i konvertuar për përdorim komercial.
Ai shërben si një laborator fluturues, ku inxhinierët mund të mbledhin të dhëna reale për mënyrën se si funksionon një sistem hibrid-elektrik në lartësi të mëdha dhe gjatë fluturimeve të gjata.
BETA Technologies e përshkruan avionin si një platformë që do të ndihmojë në zhvillimin e gjeneratave të ardhshme të sistemeve hibride. (Beta Team)
Nuk është ende avioni elektrik i së ardhmes
Pavarësisht rezultateve mbresëlënëse, kjo teknologji nuk do të thotë se avionët e mëdhenj komercialë hibrid-elektrikë janë gati të hyjnë menjëherë në shërbim.
Inxhinierët duhet të zgjidhin ende probleme të rëndësishme që lidhen me peshën e baterive, menaxhimin termik, besueshmërinë, certifikimin dhe integrimin e sistemeve elektrike në avionë më të mëdhenj.
Megjithatë, fakti që një Saab 340B eksperimental ka fluturuar mbi 30,000 këmbë dhe më pas ka kaluar Atlantikun e Veriut me teknologji hibrid-elektrike është një demonstrim i rëndësishëm se ku po shkon aviacioni.
Një hap drejt avionëve të gjeneratës së ardhshme
Fluturimi i Saab 340B nuk është fundi i rrugës, por një provë e rëndësishme për teknologjitë që mund të përdoren në avionët e ardhshëm.
Nëse sistemet hibrid-elektrike mund të bëhen më të lehta, më efikase dhe të certifikohen për përdorim komercial, ato mund të ndihmojnë industrinë e aviacionit të reduktojë konsumin e karburantit duke ruajtur autonominë dhe performancën që kërkojnë fluturimet moderne.
Nga një Saab 340B eksperimental mbi Atlantik, GE Aerospace, BETA, NASA dhe Boeing po testojnë një teknologji që mund të ndryshojë mënyrën se si fluturojnë avionët në të ardhmen.
Burimet: GE Aerospace – Historic Hybrid Electric Flight · NASA – Hybrid-Electric Flight Demonstration · BETA Technologies – World’s First High-Altitude Hybrid Electric Flight
