Njësitë e djegies së vogla dhe të mesme janë një nga burimet më të mëdha të ndotjes së ajrit në Serbi dhe në të gjithë rajonin. Ato përfshijnë impiantet lokale të ngrohjes qendrore, dhomat e kaldajave, furrat industriale dhe tharëset që djegin qymyr, mazut, dru dhe gaz për të siguruar energji termike për ngrohjen e amvisërive ose për proceset industriale. Megjithatë, autoritetet komunale në Serbi nuk e dinë se sa të tilla ekzistojnë, ose nëse e dinë, nuk monitorojnë funksionimin e tyre. Për më tepër, edhe kur zbulojnë se këto objekte shkelin rregulloret dhe ndotin ajrin (310 raste), ato nuk i raportojnë ato në prokurori ose gjykatë (286 raste), e ndonjëherë as nuk lëshojnë urdhra për korrigjimin e shkeljeve (18 raste).
Një studim mbi inspektimin rregullator të operatorëve të impianteve të djegies në Serbi dhe zbatimin e rregulloreve për cilësinë e ajrit nxori në pah neglizhencën e autoriteteve komunale, të cilat janë përgjegjëse për impiantet e vogla dhe të mëdha të djegies për të cilat kanë lëshuar leje shfrytëzimi dhe ndërtimi. Studimi u krye nga organizata “Tim 42” me seli në Leskovc dhe u hartua nga avokati Borivoje Đorđević.
Gjetjet tregojnë se pronarët e impianteve të vogla dhe të mesme ndotën ajrin në të gjithë Serbinë gjatë vitit 2025 pothuajse pa asnjë lloj përgjegjësie. Nëse kjo praktikë ka ndryshuar në vitin 2026, mbetet për t’u parë në javët në vijim, ndërsa moti ftohet dhe nevoja për ngrohje rritet.
Studimi u krye nga organizata “Tim 42” me seli në Leskovc
Studimi u krye nga organizata “Tim 42” me seli në Leskovc
Vlen të theksohet se studimi mbulon impiantet e vogla dhe të mesme të djegies. Ato gjenerojnë energji termike për ngrohjen e hapësirave dhe ujë të ngrohtë sanitar në amvisëri dhe ndërtesa të tjera, si dhe energji termike për procese teknologjike, tharje indirekte ose lloje të tjera të përpunimit të materialeve dhe objekteve, si dhe për prodhimin e energjisë elektrike.
Ato djegin lëndë djegëse të ngurta (qymyr, dru, pelet), lëndë djegëse të lëngshme (mazut, vaj për ngrohje) dhe lëndë djegëse të gazta (gaz natyror, gaz i lëngshëm i naftës), me një fuqi termike hyrëse të vlerësuar nën 50 MWth. Shqetësimi kryesor me këto objekte është se ato emetojnë grimca të tipit PM2.5 dhe PM10.
48 komuna nuk dorëzuan raportet e inspektimit
Hulumtimi përfshiu 145 autoritete komunale. Raportet e inspektimit mjedisor u analizuan vetëm për 97 prej tyre, pasi 48 komuna dështuan t’i dorëzonin ato.
Nga 736 inspektime të kryera, faktet lidhur me funksionimin e impianteve u vërtetuan në 600 raste, ndërsa nuk u vërtetuan në 115 raste. Në 21 raporte, nuk u vërtetua asnjë fakt lidhur me funksionimin e impiantit.
Gjetjet faktike ishin të paplota në 135 raste
Gjetjet faktike ishin të paplota në 135 raste
Duke marrë parasysh këto rezultate, mund të konkludohet se situata faktike lidhur me impiantet e djegies nuk ishte përcaktuar plotësisht në 135 raste.
Nga 736 inspektimet e kryera, faktet lidhur me matjet e emetimeve të ndotësve të ajrit u përcaktuan në 568 raste, ndërsa u anashkaluan në 147 raste. Studimi konkludon se situata faktike lidhur me matjet e emetimeve të impianteve ishte e paplotë në 167 raste.
Parregullsi të regjistruara në 310 raste
Inspektimi i operatorëve të impianteve të djegies përfundon me deklarimin e përputhshmërisë ose mospërputhshmërisë me ligjin në punën e operatorit.
Kur konstatohet mospërputhshmëri, inspektori ndërmerr masat e parashikuara me ligj, duke përfshirë lëshimin e vërejtjeve, urdhërimin e veprimeve korrigjuese brenda një afati të caktuar, paraqitjen e kërkesave për fillimin e procedimeve kundërvajtëse, ngritjen e kallëzimeve penale ose raportimin e shkeljeve korporative, por edhe ndalimin e funksionimit të impiantit.
Analiza gjeti se nga 736 procedime, mospërputhshmëria në punën e operatorit u konstatua në 310 raste, përputhshmëria u konfirmua në 392 raste, ndërsa 34 raste nuk përmbanin të dhëna nëse operatori po operonte në mënyrë të ligjshme.
Ligji për vlerësimin e ndikimit në mjedis (LVNM) u zbatua në pesë raste.
Shkeljet mbetën të pareportuara në prokurori ose gjykatë në 286 raste
Dispozitat e ligjit për mbrojtjen e ajrit që përcaktojnë detyrimet e operatorëve të impianteve të djegies janë me rëndësi jetike, pasi ato mundësojnë zbulimin dhe kontrollin në kohë të ndotësve që ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e njeriut dhe mjedisin.
Monitorimi i vazhdueshëm i emetimeve siguron të dhëna të besueshme mbi bazën e të cilave vlerësohet përputhshmëria rregullatore, ndërsa detyrimi për të harmonizuar operacionet e impiantit me këto standarde parandalon tejkalimet që mund të çojnë në degradimin e cilësisë së ajrit, thuhet në raport.
Matja e emetimeve të ndotësve të ajrit ishte shkelja më e shpeshtë
Matja e emetimeve të ndotësve të ajrit ishte shkelja më e shpeshtë
Në shumicën e rasteve, u konstatua se operatorët kishin dështuar të matnin emetimet e ndotësve të ajrit.
Nëse një inspektor mjedisor zbulon një shkelje të ligjit te një subjekt i mbikëqyrur, ai ose i paraqet autoritetit kompetent gjyqësor një kallëzim penal, raport për shkelje korporative, ose kërkesë për fillimin e procedimeve kundërvajtëse, ose lëshon një urdhër kundërvajtës.
Megjithatë, analiza zbulon se paligjshmëritë nuk u raportuan në prokurori ose gjykatë në 286 raste, sipas studimit.
Në 18 raste nuk kishte asnjë regjistrim për ndonjë masë të urdhëruar për eliminimin e shkeljeve të identifikuara
Në 18 raste nuk kishte asnjë regjistrim për ndonjë masë të urdhëruar për eliminimin e shkeljeve të identifikuara
Sipas ligjit, një inspektor mund të urdhërojë gjithashtu masa korrigjuese pas identifikimit të parregullsive operacionale.
Nga 310 procedurat e analizuara, në 292 raste janë urdhëruar masa të përcaktuara me ligj për të korrigjuar mospërputhjet operacionale.
Kjo do të thotë se në 18 prej tyre nuk ka pasur asnjë shënim për urdhërimin e ndonjë mase për eliminimin e shkeljeve të identifikuara, përfundon raporti.
Burimi: Balkan Green Energy News
