Ndërsa rërerat janë një komponent i rëndësishëm në shumë materiale ndërtimi, ajo nuk është e përshtatshme për shumicën e përdorimeve në ndërtim vetëm nga vetja. Por, nëse grimcat e saj mund të ngjitesin së bashku, ajo mund të bëhet një material ndërtimi i qëndrueshëm, duke ofruar një alternativë ndaj çimentos konvencional.
Pse duhet kërkuar një alternativë ndaj çimentos? Problemi është se prodhimi i tij kërkon temperatura shumë të larta dhe sasi të mëdha energjie, duke e bërë atë një burim kryesor i emetimeve të CO2. Gjetja e një alternative më të qëndrueshme mund të bëjë një ndryshim të vërtetë në industri ndërtimi. Për të arritur këtë, studiuesit zviceranë përdorin një bakter mikrob, të quajtur *Sporosarcina pasteurii*.
Nën kushtet e duhura, ai mund të rritet midis grimcave të rërës dhe t’i lidhë së bashku duke formuar karbonat të kalciumit, i cili gjendet në gëlqerë, shkëmba dhe kushtura.
Kjo ide e përdorimit të baktereve për të lidhur rërën – biocimentimi – nuk është e re. Ne e kemi parë mëparshëm të përdorur për të stabilizuar tokën për të rritur kulturat dhe për të ndihmuar në riparimin e thyerjeve në beton. Ajo që ndryshon në projektin e ETH Zurich është qëllimi i fundëm: shkencëtarët po përdorin biocimentimin jo vetëm për të përmirësuar materialet ekzistuese, por për të shndërruar rërën në një material arkitektonik vetvetiu.
Nën udhëheqjen e Karen Antorveza Paez, grupi i kërkimit zbuloi dy mënyra për të arritur këtë.
E para kombinohet biocimentimi me printimin 3D. Kërkuesit kanë zhvilluar theksishtë një “shkrim biologjik” që përmban ujë, rërë, baktere të gjallë dhe disa kimikate. Ky material ka një konsistencë si xhel dhe mund të “printohet” në një formë të dëshiruar.
Pas formimit të objektit, ai vendoset në një banjë me ure dhe klorur kaliumi për tre ditë. Ky është hapet kryesor, sepse është aty ku bakteret fillojnë të punojnë, duke shkaktuar formimin e kristaleve dhe duke lidhur grimcat e rërës së bashku. Pas banjës, objekti thahet në temperaturë ambienti për dy ditë, bakteret nuk janë më aktive dhe rezultati është një strukturë e fortë dhe e qëndrueshme. I gjithë ky proces zgjat deri në pesë ditë.
Antorveza Paez e krahason këtë proces me pjekjen e një kekut: “Keni brumin, i cili është ende shumë i lëngshëm dhe i delikate. Vetëm furra mund ta kthejë atë në diçka të ngurtë”. Në këtë rast, bakteret veprojnë si një furrë dhe e ngurtësojnë materialin, por e bëjnë këtë pa asnjë nxehtësi.
Metoda e dytë përdor një krah robotik për të spërkatur përzierjen e rërës dhe baktereve mbi sipërfaqen. Objekti i dëshiruar ndërtohet gradualisht, shtresë pas shtrese, ndërsa formohet karbonati i kalciumit. Kjo duket si një metodë e konsumueshme kohë, por avantazhi kryesor është se ajo mund të automatizohet plotësisht. Ky sistem ka funksionuar vazhdimisht për gjashtë muaj, duke treguar aftësinë e tij për të funksionuar pa mbikëqyrje konstante nga njerëzit.
Dy metodat kanë aplikacione të ndryshme: printimi 3D është më i përshtatshëm për prodhimin e elementeve arkitekturore komplekse, ndërsa spërkatja robotike është krijuar për sipërfaqe.
Teknologjia e re dhe progreset e realizuara deri tani janë mjaft premtuese, por ende ekzistojnë disa kufizime. Një nga problemet më të rëndësishme është amoniaku, një produkt i dëmtueshëm i procesit të mineralizimit në metodën e printimit 3D. Ai është shumë toksik, prandaj, hulumtuesit duhet të gjejnë mënyra për ta neutralizuar atë përpara se të zgjerojnë këtë teknologji.
Një pyetje e rëndësishme tjetër është forca e materialit të përfunduar. Aktualisht, ai mund të zëvendësojë llaçin, i cili lidh gurët, por ende nuk është aq i fortë sa betoni, i cili mund të mbajë dysheme, kolona dhe themele. Hulumtuesit po përpiqen gjithashtu të përcaktojnë se si madhësia e grimcave të rërës ndikon në vetitë e produktit të përfunduar, kështu që ka ende shumë punë për të bërë para se “kështjellat e rërës” të mund të bëhen projekte arkitekturore të vërteta.
Burimi: ETH Zurich.
Burimi: newatlas.com
