Nëse mendoni se zvarrat janë krijesa të tmerrshme dhe pa vlerë, ne mund t’ju provojmë të kundërten. Për të paktën pjesën e “pa vlerës”.
Vitëve të fundit, zvarrat janë përdorur për të luajtur një rol shumë të rëndësishëm në misionet e kërkimit dhe shpëtimit në zona urbane.
Inxhinierët i kanë transformuar në cyborgë duke i pajisur me sisteme elektronike të vogla dhe kamera për kontrollim nga distance, të vendosura në pjesën e pasme të trupit. Zvarrat janë të vegjël dhe të lëvizshëm, dhe mund të futen në vende ku robotët ose dronët konvencionalë nuk mund të arrijnë – e aq më shumë njerëzit. Eksperimentet e mëparshme kanë pajisur zvarrat me sisteme frymëmarrjeje nënujore, kanë përmirësuar aftësitë e tyre të navigimit dhe madje kanë zhvilluar një aparat që mund t’i transformojë në cyborgë në sekonda.
Tani, shkencëtarët në Universitetin e Kuinzlandit, në bashkëpunim me Universitetin e New South Wales (UNSW), kanë shkuar edhe më tej dhe kanë transformuar zvarrat në… “paraborge” – cyborgë paramedikë.
Fakti që zvarrat mund të kalojnë nëpër hapësira në rrëzobat e tërmeteve, të kërkojnë të mbijetuar dhe të ndihmojnë në shpëtimin e tyre, më bën të pëlqyeshme këto insekte. Sigurisht që ata nuk dinë të udhëhequr vetë, prandaj lëvizjet e tyre kontrollohen nga operatorë njerëzorë. Njerëzit mund t’i drejtojnë duke dërguar impuls elektrik në elektrodet e vendosura pranë antenave të tyre. Me fjalë të thjeshta, nervat e insekteve përdoren si një sistem drejtimi.
Nëse jeni të shqetosur për të drejtat dhe mirëqenien e zvarrave, atyre u jepen anestezia kur vendoset pajisja elektronike. Pas heqjes së pajisjes, ata “pensionohen” dhe jetojnë aq sa zvarrat e tjerë, kështu që aspekti etik i punës së tyre duket se është i kujdesur.
Por le të kthehemi te pjesa e shpëtimit. Çfarë ndodh pasi zvarrat e gjejnë dikë?
Deri tani, gjetja e një të mbijetuari ishte praktikisht fundi i misionit të tyre. Problemi është se, edhe kur shpëtimtarët e dinë se ku ndodhet i mbijetuari, mund të kalojnë orë ose madje ditë për të arritur te ai. Sigurimi i ndihmës mjekësore gjatë kësaj periudhe mund të jetë vendimtare, dhe kjo tani po bëhet pjesë e detyrës së zvarrave.
Përveç elektronikës dhe kamerave, zvarrat po pajisen me një sistem të bazuar në një gjilpë për të dhuruar medikamente. Pajisja është krijuar për të qenë sa më e vogël dhe e lehtë. Ajo është vendosur në zvarrat e mëdhenj të vëllimit (Macropanesthia rhinoceros) të banorë në veri-lindje të Australisë, të njohur si lloji më i rëndë i zvarrave në botë, me një peshë prej rreth 35 gramë dhe një gjatësi prej rreth 8 cm.
Por edhe zvarri më i madh në botë mund të mbartë vetëm një sasi të caktuar gjërash në shpinë. Për këtë arsye, në eksperimente, shkencëtarët përdorën dy zvarra. Të dy kishin “shpinë” me elektrodet për kontrollim nga distance, dhe, përveç kësaj, njëri vepronte si observator, duke mbajtur kamerën, ndërsa tjetri ishte paramediku, duke mbajtur sistemin e injektimit – një sistem me sinkronizim që lëshon gjilpëra me medikamente.
Pozicionimi i “paraborgeve” ishte një sfidë e madhe: kur injektojnë lëng, ata duhet të qëndrojnë të qetë për një kohë të shkurtër. Shkencëtarët zhvilluan metoda të reja kontrolli për të ndihmuar insektet të mos vetëm të lëviznin në drejtimin e duhur dhe të ktheheshin, por edhe të qëndronin të qëndrueshme për një kohë të gjatë ndërsa dorëzonin ilaçin.
Edhe pse duket si një gjë e pamundur nga shkenca fikcion, kjo teknologji në fakt kushton më pak se dizajni i një roboti të miniaturizuar me aftësi të krahasueshme.
Rezultatet e testeve ishin shumë premtuese. Ato treguan një sukses 95% me injeksione afër, në një distancë prej 15 cm. Detyra e navigimit dhe injektimit u realizua me sukses në 72% të rasteve, ndërsa mekanizmi i injektimit vetë dorëzoi lëngun rreth 90% të kohës. Është e rëndësishme të theksohet se të gjitha këto teste nuk janë kryer ende në njerëz – shkencëtarët përdorën silikon dhe lëkurë derri.
Ende ka shumë punë për të bërë para se kjo teknologji të mund të përdoret në operacione të vërteta shpëtimi, por deri tani, studimi provon se koncepti është i zbatueshëm. Vizioni afatgjatë është të krijohet një ekip i tërë shpëtimi i përbërë nga zvarra, ku secili prej tyre do të ketë një rol të caktuar.
Ideja e të paturit e një zvarri cyborg të madh që të ngrihet mbi lëkurën tuaj dhe të ju injektojë mund të duket shumë e turbullt për shumicën e njerëzve. Por në një situatë ku jeta varet dhe nuk ka askush tjetër, duhet të jetë më e qetëse sesa e tmerrshme të shohësh një zvarr të guximshëm që të shfaqet për të, duke sjellë furnizime mjekësore.
Burimi: Universiteti i Kuinzlandit.
Burimi: newatlas.com
