Mekanizmi i Karbonit të Bashkimit Evropian (CBAM) po ndryshon dinamikën e tregut të energjisë elektrike në Evropën Juglindore. Ai po krijon një diferencë të mëdha mes vlerës e tregut të energjisë elektrike dhe kostos së energjisë së importuar nga Ballkani Perëndimor, e rregulluar sipas nivelit të karbonit. Ky efekt ndikon në eksportet drejt vendeve të BE-së, ku trajtimi i karbonit ndikojnë nëse transaksionet e planifikuara mbeten të profitabla.
Importet e energjisë elektrike nuk përfitojnë nga një kompensim të ngjajshëm për sektorët që janë në tranzicion nga lejet e karbonus që ofrohen nga BE. Kjo ekspozon eksportet e energjisë elektrike me emetim të lartë karbone ndaj kostove shtesë, duke filluar nga viti 2026. Ndikimi është potencialisht më i menjëhershëm sesa në sektorët e çelikut dhe aluminit.
Çmimet e certifikatave CBAM dhe kostot indikative të karbonit për eksportuesit rajonale
Çmimi i fundit i publikuar i certifikatave CBAM arriti në 82.32 euro për ton CO₂ për tremujorin e tretë, një rritje nga 75.28 euro në tremujorin e mëparshëm. Duke përdorur faktorët kombëtarë ekzistues, çmimi i tremujorit të tretë nënshkon një ekspozim bruto CBAM prej rreth 85.70 euro/MWh për Serbinë, 80.59 euro/MWh për Mal të Zi dhe 94.50 euro/MWh për Bosnjë dhe Hercegovinë. Maqedonia e Veriut është e vlerësuar në 73.01 euro/MWh, ndërsa në Shqipëri, falë faktorit zero, nuk ka asnjë kostë karbone sipas këtij llogaritjeve.
Shifrat janë ilustrues dhe bazohen në çmimin e certifikatave të tremujorit, dhe jo në kostot finale për dërgesat e muajit tetor. Çmimi i certifikatave për tremujorin e katërt do të vendoset në janar 2027, dhe detyrimet reale mund të reflektojnë zbritje për çmimet e karbonit të paguara në vendin e origjinës. Shifrat tregojnë se si CBAM mund të depërtojë në margjinet e zakonshme të tregut të energjisë elektrike.
Diferencat ditore tregojnë një hapësirë të limituar krahasuar me ekspozimin bazë të bazuar në faktorët standard.
Më 9 tetor, çmimi i energjisë elektrike ditore në tregun SEEPEX të Serbisë u rrit në 239.96 euro/MWh, një rritje prej afro 34% nga seanca e mëparshme. Në Hungari, tregu HUPX arriti 269.43 euro/MWh. Diferenca mes dy vendeve ishte 29.47 euro/MWh, e cila mbetet dukshëm nën ekspozimin bazë të karbonit të Serbisë.
Një tregtar që importon energji elektrike nga Serbia në Hungari do të përballte vështirësi në mbulimin e kostos së karbonit vetëm me këtë mesatare ditore të tregut. Kjo nuk merr parasysh kapacitetin ndërkufitar të transmetimit, humjet, bilancimin dhe kostot e tjera të tregut. Çmimi i energjisë elektrike në Mal të Zi arriti në 223.39 euro/MWh, ndërsa çmimet e tregut të energjisë elektrike në Itali ishin rreth 230-235 euro/MWh në disa zona. Kështu, diferenca e çmimit midis Malit të Zi dhe Italisë ishte e vogël.
Lidhja elektrike Mal i Zi-Itali tregoi gjithashtu një diferencë të ngushtuar të çmimit atë ditë. Mesatarjet ditore nuk janë margjina të tregueshme, dhe ndryshimet orare mund të krijojnë mundësi specifike. Efekti struktural i përshkruar është se një çmim i ulët i energjisë elektrike jashtë BE-së nuk garanton më një çmim konkurrues të energjisë elektrike brenda tregjeve të BE-së.
Ndryshime në rrjedhën rajonale dhe ndarja midis tregut vendor dhe eksporteve në BE
Sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka identifikuar ndryshime në rrjedhën rajonale të energjisë elektrike, të lidhura me këto zhvillime. Shkëmbimi komercial bruto midis tregjeve të Ballkanit Per
Burimi: SEE Energy News
